Không ít người đeo kính từ thời đi học, đến khi đi làm thì bắt đầu thấy phiền: kính đọng hơi nước khi đi mưa, trượt khỏi sống mũi lúc chơi thể thao, hay đơn giản là không còn muốn phụ thuộc vào một chiếc kính mỗi sáng thức dậy. Câu hỏi quen thuộc lúc này là: cận bao nhiêu độ thì mổ được?

Kiểm tra thị lực và xác định độ cận là bước đầu tiên trong quá trình đánh giá trước phẫu thuật.
Độ cận được tính như thế nào?
Độ cận thị được đo bằng đơn vị diop, thường gọi là “độ”. Cận 1 độ nghĩa là mắt cần một thấu kính phân kỳ 1 diop để nhìn xa rõ. Con số này càng lớn, mắt càng cận nặng.
Theo cách phân loại phổ biến, cận thị được chia thành ba mức:
- Cận nhẹ: dưới 3 độ.
- Cận trung bình: từ 3 đến 6 độ.
- Cận nặng: trên 6 độ. Từ mức này, nguy cơ biến chứng ở đáy mắt như thoái hóa võng mạc, bong võng mạc hay glaucoma cao hơn so với người bình thường.
Nhiều người băn khoăn cận 1 độ, 1,5 độ thì có mổ được không. Về mặt kỹ thuật, các phương pháp laser đều có thể xử lý những mức cận thấp. Tuy nhiên trên thực tế, bác sĩ thường cân nhắc kỹ với nhóm này, bởi lợi ích mang lại khá nhỏ trong khi vẫn phải chấp nhận những rủi ro, dù thấp, của một cuộc phẫu thuật.
Nếu cận nhẹ và hầu như không ảnh hưởng đến sinh hoạt, nhiều người chọn tiếp tục đeo kính hoặc kính áp tròng. Ngược lại, nếu nghề nghiệp đòi hỏi không đeo kính, chẳng hạn phi công dân sự, vận động viên hay người làm việc trong môi trường nhiều bụi và hơi nước, thì phẫu thuật sớm lại là lựa chọn hợp lý dù độ cận không cao.
Độ cận quyết định bạn hợp với phương pháp nào
Độ cận ảnh hưởng nhiều nhất đến việc chọn kỹ thuật mổ, bởi mỗi phương pháp chỉ an toàn trong một phạm vi nhất định. Bảng dưới đây là mức tham khảo thường gặp, còn chỉ định cụ thể vẫn do bác sĩ quyết định sau khi thăm khám.
| Mức độ cận | Phương pháp thường được cân nhắc |
|---|---|
| Dưới khoảng 6 độ | PRK, LASEK, LASIK, SMILE |
| Từ khoảng 6 đến 8 độ | LASIK, SMILE, hoặc ICL nếu giác mạc không đủ dày |
| Trên khoảng 8 độ | Ưu tiên ICL (cấy thấu kính trong mắt), một số trường hợp mổ thay thủy tinh thể trong chỉ định đặc biệt |
Các phương pháp laser hoạt động bằng cách gọt mỏng giác mạc để thay đổi độ cong. Cận càng nặng thì phần giác mạc cần loại bỏ càng nhiều. Khi giác mạc không đủ dày để gọt mà vẫn đảm bảo an toàn, bác sĩ sẽ chuyển sang phương pháp không cần gọt giác mạc là cấy thấu kính ICL. Phương pháp này thường áp dụng cho khoảng từ 3 đến 18 độ, và đặc biệt phù hợp với người cận nặng hoặc giác mạc mỏng.
5 điều kiện quan trọng khi mổ cận
Với một người cận thị, đủ tiêu chuẩn mổ nghĩa là đáp ứng nhiều điều kiện cùng lúc. Dưới đây là những điều kiện thường được kiểm tra.
1. Đủ tuổi. Người mổ thường từ 18 tuổi trở lên. Mắt của trẻ vị thành niên còn phát triển, độ cận có thể tiếp tục tăng nên mổ sớm dễ dẫn đến cận tái phát. Với ICL, nhiều cơ sở ưu tiên độ tuổi khoảng từ 21 đến 45.
2. Độ cận ổn định. Đây là điều kiện then chốt. Độ cận cần không thay đổi đáng kể, thường dưới 0,5 độ trong ít nhất 12 tháng. Nếu mổ khi mắt vẫn đang cận thêm, hiệu quả sẽ không bền.
3. Giác mạc đủ dày và đều. Bác sĩ đo độ dày và lập bản đồ giác mạc để bảo đảm sau khi gọt vẫn còn đủ lớp nền, thường khoảng 250 đến 300 micromet trở lên. Những giác mạc có dấu hiệu bất thường như nghi ngờ giác mạc chóp thì không nên mổ laser.
4. Mắt khỏe mạnh. Người đang bị viêm nhiễm, khô mắt nặng, glaucoma, đục thủy tinh thể hay bệnh lý võng mạc cần được điều trị ổn định trước, nhiều trường hợp không đủ điều kiện mổ.
5. Sức khỏe toàn thân phù hợp. Phụ nữ đang mang thai hoặc cho con bú nên hoãn phẫu thuật vì nội tiết thay đổi có thể làm độ cận dao động. Một số bệnh tự miễn hoặc bệnh mô liên kết chưa kiểm soát cũng là yếu tố làm giảm khả năng lành vết mổ.
Quy trình khám trước mổ gồm những gì?
Buổi khám tiền phẫu thường kéo dài vài giờ và bao gồm một loạt kiểm tra: đo thị lực và khúc xạ, đo nhãn áp, chụp bản đồ giác mạc, đo độ dày giác mạc, kiểm tra độ khô của mắt và soi đáy mắt sau khi giãn đồng tử.

Khám mắt bằng thiết bị chuyên dụng giúp bác sĩ đánh giá tình trạng thị lực trước khi lựa chọn phương pháp điều trị.
Một lưu ý nhỏ về kính áp tròng. Kính áp tròng làm biến dạng nhẹ giác mạc nên cần ngưng đeo trước khi khám, thường khoảng một đến hai tuần với kính mềm và lâu hơn với kính cứng. Nếu vẫn đeo đến sát ngày khám, kết quả đo có thể sai lệch.
Những trường hợp nên cân nhắc mổ sớm
Bên cạnh người muốn thoát kính vì thẩm mỹ hay sinh hoạt, có những nhóm đối tượng hưởng lợi rõ rệt từ phẫu thuật:
- Người có độ cận lệch nhiều giữa hai mắt, khiến đeo kính gọng rất khó chịu.
- Người cận nặng, loạn thị cao, kính dày nặng và làm hình ảnh bị thu nhỏ hoặc méo.
- Người không thích nghi được với kính áp tròng do dị ứng hay khô mắt khi đeo.
- Người có yêu cầu nghề nghiệp đặc thù về thị lực không kính.
Khi nào chưa nên mổ
Ngược lại, có những tình huống nên chậm lại hoặc không mổ:
- Dưới 18 tuổi, hoặc độ cận vẫn tăng đều mỗi năm.
- Giác mạc quá mỏng đối với phương pháp laser, hoặc có dấu hiệu giác mạc chóp.
- Đang mắc bệnh mắt tiến triển chưa được kiểm soát.
- Kỳ vọng sai lệch, chẳng hạn mong đợi thị lực hoàn hảo suốt đời.
Nhóm cuối cùng cần được nhấn mạnh. Phẫu thuật khúc xạ giúp mắt nhìn rõ mà không cần kính, nhưng không ngăn được lão thị. Từ khoảng 40 đến 45 tuổi, ai cũng có thể bắt đầu cần kính đọc sách, kể cả người đã mổ cận thành công. Đây là quá trình lão hóa tự nhiên chứ không phải dấu hiệu mổ thất bại.
Mổ xong, mắt có hoàn toàn khỏe lại không?
Phẫu thuật thay đổi cách ánh sáng hội tụ trên võng mạc, không làm cho nhãn cầu trở lại hình dạng bình thường. Điều này có nghĩa với người cận nặng, nguy cơ thoái hóa võng mạc về lâu dài vẫn tồn tại ngay cả khi đã thôi đeo kính. Vì vậy, người từng mổ cận, nhất là cận trên 6 độ, vẫn nên khám đáy mắt định kỳ khoảng 6 đến 12 tháng một lần theo hướng dẫn của bác sĩ.

Khám mắt định kỳ là một phần quan trọng trong việc theo dõi sức khỏe thị giác trước và sau phẫu thuật.
Sau mổ, một số cảm giác khô mắt, chói sáng hoặc quầng sáng khi nhìn đèn ban đêm có thể xuất hiện trong những tuần đầu và thường cải thiện dần. Tuân thủ thuốc nhỏ mắt và lịch tái khám là yếu tố quyết định kết quả phục hồi.
Để dễ ghi nhớ, người đọc có thể áp dụng công thức “3 đủ” trước khi nghĩ đến chuyện phẫu thuật: đủ tuổi, đủ ổn định và đủ khỏe. Khi ba điều kiện này đã có, độ cận chỉ còn đóng vai trò chọn phương pháp, chứ không quyết định bạn có được mổ hay không.
Cuối cùng, hãy thăm khám tại cơ sở nhãn khoa uy tín với đầy đủ thiết bị chẩn đoán. Một bác sĩ tốt không chỉ nói bạn có thể mổ, mà còn sẵn sàng nói bạn chưa nên mổ khi chưa an toàn. Với một phẫu thuật tác động trực tiếp đến thị giác, sự thận trọng ở khâu đánh giá ban đầu luôn đáng giá hơn việc vội vàng chọn một con số.






