Sau mổ ICL có cần thêm kính chống ánh sáng xanh không?

Bản chất quang học của ICL và khả năng lọc ánh sáng

Bản chất quang học của ICL và khả năng lọc ánh sáng

Phakic ICL implantation là phương pháp điều chỉnh tật khúc xạ bằng cách đặt một thấu kính mỏng vào khoang hậu phòng, phía sau mống mắt và phía trước thủy tinh thể tự nhiên.

Khác với kính gọng thông thường chỉ thay đổi đường đi của tia sáng bên ngoài nhãn cầu, ICL hoạt động trực tiếp trong hệ thống quang học nội nhãn, tối ưu hóa tiêu điểm lên võng mạc mà không làm thay đổi cấu trúc giác mạc.

Vật liệu Collamer của Phakic ICL có khả năng hấp thụ tia cực tím và lọc chọn lọc một phần ánh sáng có bước sóng ngắn năng lượng cao. Như vậy, chức năng của thấu kính không chỉ dừng lại ở việc điều chỉnh khúc xạ mà còn tích hợp yếu tố bảo vệ quang học sinh lý, vượt ngoài khả năng chỉnh độ cơ bản.

Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng khả năng lọc này mang tính điều hòa quang học, không phải là một cơ chế chặn hoàn toàn phổ ánh sáng xanh.

Ánh sáng xanh và tác động thực tế lên mắt

Ánh sáng xanh và tác động thực tế lên mắt

Ánh sáng xanh (blue light) thuộc dải bước sóng khoảng 400–500 nm trong quang phổ ánh sáng nhìn thấy. Đây là thành phần tự nhiên của ánh sáng mặt trời và cũng hiện diện trong các nguồn sáng nhân tạo như màn hình LED, điện thoại, máy tính.

Về mặt sinh lý, ánh sáng xanh đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa nhịp sinh học thông qua tác động lên tế bào hạch võng mạc nhạy sáng (intrinsically photosensitive retinal ganglion cells). Nhờ đó, cơ thể duy trì trạng thái tỉnh táo ban ngày và điều chỉnh chu kỳ ngủ – thức.

Các nghiên cứu hiện tại cho thấy ánh sáng xanh từ thiết bị điện tử ở mức sử dụng thông thường chưa được chứng minh là gây tổn thương võng mạc lâu dài ở người khỏe mạnh. Phần lớn triệu chứng mà người dùng cảm nhận như mỏi mắt, khô mắt, nhức đầu, thuộc nhóm hội chứng thị giác màn hình (Computer Vision Syndrome), liên quan đến:

• Giảm tần suất chớp mắt khi nhìn gần
• Điều tiết liên tục trong thời gian dài
• Môi trường ánh sáng không phù hợp

Do đó, bản chất vấn đề không hoàn toàn nằm ở ánh sáng xanh, mà ở hành vi sử dụng thiết bị.

Sau mổ ICL, mắt có trở nên “nhạy cảm” hơn không?

Sau mổ ICL, mắt có trở nên “nhạy cảm” hơn không?

Về mặt giải phẫu và sinh lý, ICL không làm tăng độ nhạy cảm bệnh lý với ánh sáng xanh. Thấu kính được đặt phía sau mống mắt, không tiếp xúc với bề mặt giác mạc và không gây thay đổi cơ chế bảo vệ tự nhiên của nhãn cầu.

Trong giai đoạn đầu sau phẫu thuật, một số bệnh nhân có thể cảm nhận ánh sáng rõ hơn hoặc chói nhẹ. Tuy nhiên, hiện tượng này thường liên quan đến:

• Quá trình thích nghi thần kinh thị giác
• Sự thay đổi chất lượng hình ảnh sau khi khúc xạ được điều chỉnh chính xác
• Phản ứng viêm sinh lý mức độ nhẹ trong thời gian hồi phục

Khi mắt ổn định, cảm giác chói sáng thường giảm dần và không có bằng chứng cho thấy người đã đặt ICL cần bảo vệ bổ sung khỏi ánh sáng xanh nhiều hơn so với người bình thường.

Có cần đeo kính chống ánh sáng xanh sau ICL?

Dựa trên cơ sở khoa học hiện tại, việc sử dụng kính chống ánh sáng xanh sau ICL không phải là yêu cầu bắt buộc về mặt y khoa.

Có ba lý do chính:

Thứ nhất, Phakic ICL đã tích hợp khả năng lọc một phần tia UV và ánh sáng năng lượng cao.

Thứ hai, ánh sáng xanh từ màn hình không được chứng minh là yếu tố gây tổn thương võng mạc ở mức tiếp xúc thông thường.

Thứ ba, nguyên nhân chủ yếu gây mỏi mắt khi làm việc với thiết bị điện tử là tình trạng điều tiết kéo dài và giảm chớp mắt, không phải do thiếu lớp lọc ánh sáng.

Do đó, việc đeo kính chống ánh sáng xanh sau phẫu thuật không mang tính bắt buộc, mà chỉ là lựa chọn cá nhân nếu người bệnh cảm thấy thoải mái hơn.

Chăm sóc sau mổ ICL

Thay vì tập trung vào việc bổ sung kính lọc xanh, chiến lược bảo vệ thị giác sau phẫu thuật nên hướng đến tối ưu hóa môi trường làm việc và thói quen sử dụng thiết bị.

Nguyên tắc nghỉ mắt định kỳ, ví dụ sau mỗi 30–60 phút làm việc nên dành 2–5 phút nhìn ra xa hoặc nhắm mắt thư giãn, có giá trị sinh lý cao hơn so với việc chỉ dựa vào lớp lọc quang học.

Ngoài ra, cần chú ý:

• Duy trì khoảng cách màn hình hợp lý
• Đảm bảo ánh sáng phòng đủ và phân bố đồng đều
• Tránh sử dụng thiết bị trong môi trường hoàn toàn tối
• Bổ sung nước mắt nhân tạo nếu có biểu hiện khô mắt

Những yếu tố này tác động trực tiếp đến sự ổn định của bề mặt nhãn cầu và chức năng điều tiết.

Trường hợp nào có thể cân nhắc kính lọc xanh?

Trong một số tình huống đặc thù, kính chống ánh sáng xanh có thể được cân nhắc như một biện pháp hỗ trợ triệu chứng, chẳng hạn:

Người làm việc cường độ cao trước màn hình trong thời gian dài
Người có tiền sử đau đầu liên quan ánh sáng
Người có cảm giác khó chịu chủ quan khi tiếp xúc ánh sáng LED

Tuy nhiên, cần hiểu rõ rằng đây không phải chỉ định bắt buộc mà là lựa chọn dựa trên trải nghiệm cá nhân và đánh giá của bác sĩ điều trị.