Vì sao mắt có thể tái cận sau phẫu thuật?

“Mổ cận rồi vài năm sau có bị cận lại không?” là một trong những câu hỏi khiến nhiều người do dự trước khi quyết định phẫu thuật khúc xạ.

Vì sao mắt có thể tái cận sau phẫu thuật?

Trên thực tế, phẫu thuật khúc xạ có mục tiêu điều chỉnh tật khúc xạ tại thời điểm điều trị, giúp giảm sự phụ thuộc vào kính. Tuy nhiên, mắt vẫn là một cơ quan có thể thay đổi theo thời gian. Vì vậy, một số người có thể xuất hiện độ cận trở lại sau phẫu thuật.

Tái cận sau phẫu thuật là gì?

Tái cận thường được hiểu là tình trạng mắt xuất hiện trở lại một mức độ cận thị sau khi đã được phẫu thuật điều chỉnh tật khúc xạ. Tuy nhiên, không phải trường hợp nào nhìn mờ trở lại cũng thực sự là “tái cận”. Về chuyên môn, cần phân biệt một số tình huống.

• Mắt vẫn còn một lượng nhỏ tật khúc xạ sau điều trị và chưa đạt hoàn toàn mức khúc xạ mục tiêu.
• Kết quả ban đầu tốt nhưng độ khúc xạ thay đổi dần theo thời gian, khiến thị lực xa không còn sắc nét như trước.
• Cận thị tiếp tục tiến triển, thường đáng lưu ý ở những người phẫu thuật khi độ cận chưa thực sự ổn định. Phẫu thuật đã điều chỉnh độ cận tại thời điểm đó, nhưng mắt vẫn tiếp tục thay đổi sau này.

Do đó, khi cảm thấy thị lực giảm sau phẫu thuật, người bệnh không nên tự kết luận rằng mình đã tái cận mà cần được kiểm tra khúc xạ và khám mắt để tìm nguyên nhân.

Vì sao mắt có thể tái cận sau phẫu thuật?

Khả năng xuất hiện độ cận trở lại không đến từ một nguyên nhân duy nhất. Mỗi người có cấu trúc mắt, độ cận ban đầu và khả năng đáp ứng với điều trị khác nhau.

Vì sao mắt có thể tái cận sau phẫu thuật?

Độ cận chưa ổn định trước khi phẫu thuật

Đây là một yếu tố quan trọng cần được đánh giá trước khi quyết định phẫu thuật.

Nếu độ cận vẫn đang tiến triển, việc điều chỉnh độ cận hiện tại không thể ngăn hoàn toàn những thay đổi khúc xạ xảy ra trong tương lai. Khi mắt tiếp tục thay đổi sau phẫu thuật, người bệnh có thể cảm thấy thị lực xa giảm dần.

Đó cũng là lý do bác sĩ thường quan tâm đến lịch sử thay đổi độ kính chứ không chỉ dựa vào kết quả đo cận trong một lần khám.

Phẫu thuật khi mắt chưa ổn định

Tuổi là một trong những yếu tố được cân nhắc khi đánh giá khả năng phẫu thuật, nhưng không phải tiêu chí duy nhất.

Ở một số người trẻ, cận thị vẫn có thể tiếp tục tiến triển. Nếu thực hiện phẫu thuật trong giai đoạn khúc xạ chưa ổn định, độ cận mới có thể xuất hiện sau đó.

Vì vậy, đủ tuổi phẫu thuật không đồng nghĩa với việc mọi đôi mắt đều có thể tiến hành ngay. Người bệnh vẫn cần được khám và đánh giá toàn diện.

Độ cận ban đầu cao

Người có độ cận cao cần mức điều chỉnh khúc xạ lớn hơn. Tùy đặc điểm mắt và phương pháp điều trị, nhóm này có thể cần được đánh giá kỹ hơn về khả năng thoái triển khúc xạ sau phẫu thuật.

Với những trường hợp cận rất cao, bác sĩ cũng cần xem xét nhiều thông số như độ dày và hình thái giác mạc, chiều dài nhãn cầu, tình trạng võng mạc và các đặc điểm giải phẫu khác để lựa chọn phương pháp phù hợp.

Giác mạc thay đổi trong quá trình lành thương

Với các phương pháp sử dụng laser trên giác mạc, mô giác mạc sẽ trải qua quá trình lành thương và tái cấu trúc sau điều trị.

Ở một số trường hợp, những thay đổi sinh học này có thể khiến hiệu quả điều chỉnh khúc xạ thay đổi nhẹ theo thời gian. Mức độ thay đổi phụ thuộc vào nhiều yếu tố và không giống nhau giữa các bệnh nhân.

Đây cũng là lý do kết quả phẫu thuật cần được theo dõi qua các lần tái khám thay vì chỉ đánh giá ngay sau mổ.

Chiều dài nhãn cầu vẫn có thể tiếp tục thay đổi

Một điểm nhiều người thường hiểu nhầm là phẫu thuật laser không làm cho nhãn cầu đang bị cận trở về cấu trúc như một mắt chưa từng bị cận.

Các kỹ thuật laser điều chỉnh khả năng hội tụ của mắt thông qua việc thay đổi hình dạng giác mạc. Nếu chiều dài nhãn cầu vẫn tiếp tục tăng sau phẫu thuật, tình trạng cận thị có thể tiếp tục tiến triển.

Nói cách khác, xóa độ cận hiện tại không đồng nghĩa với việc “đóng băng” mọi thay đổi của mắt trong tương lai.

Mắt thay đổi tự nhiên theo tuổi tác

Ngay cả ở người không từng phẫu thuật khúc xạ, thị lực cũng có thể thay đổi theo thời gian.

Thủy tinh thể, khả năng điều tiết và các cấu trúc khác của mắt đều chịu ảnh hưởng của quá trình lão hóa. Đặc biệt khi bước vào tuổi trung niên, lão thị có thể khiến người bệnh gặp khó khăn khi nhìn gần.

Lão thị không phải tái cận. Vì vậy, việc phải sử dụng kính đọc sách ở một độ tuổi nhất định sau khi từng mổ cận không đồng nghĩa với việc ca phẫu thuật trước đó mất hiệu quả.

Dùng điện thoại, máy tính nhiều có khiến tái cận?

Đây là một trong những lo lắng phổ biến nhất của người làm việc văn phòng sau phẫu thuật.

Việc nhìn màn hình liên tục trong thời gian dài thường liên quan đến các vấn đề như khô mắt, mỏi mắt, nhìn mờ tạm thời và khó chịu thị giác. Những triệu chứng này đôi khi khiến người bệnh nghĩ rằng độ cận đã quay trở lại.

Dùng điện thoại, máy tính nhiều có khiến tái cận?

Do đó, không nên đơn giản hóa rằng cứ sử dụng điện thoại hoặc máy tính nhiều sau mổ là chắc chắn tái cận.

Tuy nhiên, duy trì thói quen thị giác hợp lý vẫn rất quan trọng. Người thường xuyên làm việc ở khoảng cách gần nên chủ động cho mắt nghỉ, chớp mắt đầy đủ và hạn chế nhìn màn hình liên tục trong thời gian quá dài.

Những dấu hiệu nào khiến bạn nghi ngờ tái cận?

Một số biểu hiện có thể khiến người từng phẫu thuật khúc xạ nghi ngờ thị lực đang thay đổi, chẳng hạn:

• Nhìn xa không còn rõ như giai đoạn trước.
• Thường xuyên phải nheo mắt để nhìn biển báo hoặc chữ ở xa.
• Gặp khó khăn hơn khi nhìn trong điều kiện ánh sáng yếu.
• Thị lực giảm dần và kéo dài thay vì chỉ mờ thoáng qua.
• Cảm thấy cần sử dụng kính để nhìn xa rõ hơn.

Tuy nhiên, những triệu chứng trên cũng có thể liên quan đến khô mắt, mỏi mắt, rối loạn điều tiết hoặc một số bệnh lý khác.

Cách xác định chính xác nhất vẫn là khám mắt và đo khúc xạ thay vì tự đánh giá dựa trên cảm giác nhìn mờ.

Những ai cần lưu ý hơn về nguy cơ tái cận?

Không phải tất cả người phẫu thuật đều có nguy cơ giống nhau. Một số yếu tố cần được bác sĩ đánh giá kỹ gồm:

Việc có một trong các yếu tố trên không đồng nghĩa với việc chắc chắn sẽ tái cận. Chúng là những yếu tố bác sĩ cần cân nhắc khi đánh giá từng trường hợp.

Làm thế nào để giảm nguy cơ tái cận sau phẫu thuật?

Không có biện pháp nào có thể đảm bảo tuyệt đối rằng khúc xạ của mắt sẽ không thay đổi trong suốt cuộc đời. Tuy nhiên, một số bước có thể giúp tối ưu kết quả điều trị lâu dài.

Phẫu thuật khi độ cận đã ổn định

Trước phẫu thuật, bác sĩ cần xem xét lịch sử khúc xạ để đánh giá độ cận có còn tiến triển hay không.

Đây là lý do người có nhu cầu xóa cận không nên chỉ quan tâm đến câu hỏi “mình đủ tuổi chưa?” mà còn cần biết “độ cận của mình đã ổn định chưa?”.

Khám chuyên sâu trước khi quyết định

Một quy trình đánh giá trước phẫu thuật có thể bao gồm nhiều thông số như độ cận, độ loạn, độ dày giác mạc, bản đồ giác mạc, bề mặt nhãn cầu, đồng tử và tình trạng đáy mắt.

Với người cận thị cao, việc kiểm tra võng mạc cũng đặc biệt quan trọng bởi phẫu thuật khúc xạ giúp điều chỉnh khả năng nhìn nhưng không loại bỏ những nguy cơ võng mạc vốn liên quan đến cấu trúc của mắt cận thị cao.

Lựa chọn phương pháp phù hợp với từng đôi mắt

LASIK, FemtoLASIK, SMILE, PRK hay Phakic ICL đều có nguyên lý, chỉ định và giới hạn riêng.

Không có một phương pháp duy nhất phù hợp với tất cả mọi người. Một người có giác mạc đủ điều kiện điều trị laser có thể được tư vấn khác với người cận rất cao hoặc có giác mạc không phù hợp với một số kỹ thuật laser.

Vì vậy, lựa chọn phương pháp nên dựa trên kết quả khám chuyên sâu thay vì chỉ dựa vào giá thành, tốc độ hồi phục hoặc tên công nghệ.

Duy trì thói quen chăm sóc mắt sau phẫu thuật

Người bệnh cần tuân thủ hướng dẫn dùng thuốc và lịch tái khám của bác sĩ, đặc biệt trong giai đoạn hồi phục.

Khi phải sử dụng máy tính thường xuyên, nên chủ động nghỉ mắt, chớp mắt đầy đủ và chú ý đến các triệu chứng khô hoặc mỏi mắt. Nếu thị lực thay đổi kéo dài, nên đi khám thay vì tự mua kính hoặc thuốc nhỏ mắt để xử lý.

Nếu đã tái cận, có thể điều trị lại không?

Có độ cận trở lại không có nghĩa người bệnh bắt buộc phải phẫu thuật lần hai.

Nếu độ khúc xạ nhỏ và không ảnh hưởng đáng kể đến học tập, công việc hoặc sinh hoạt, bác sĩ có thể chỉ định theo dõi. Một số người có thể sử dụng kính trong những tình huống cần thị lực xa sắc nét.

Trong một số trường hợp phù hợp, bác sĩ có thể đánh giá khả năng điều chỉnh bổ sung. Tuy nhiên, quyết định này phụ thuộc vào nhiều yếu tố như độ cận hiện tại, phương pháp phẫu thuật trước đây, độ dày và hình thái giác mạc, tình trạng bề mặt nhãn cầu cũng như sức khỏe tổng thể của mắt.

Vì vậy, không thể chỉ dựa vào số độ cận để kết luận một người có thể “mổ lại” hay không.

Mổ cận rồi có thể giữ thị lực tốt lâu dài không?

Phẫu thuật khúc xạ có thể mang lại kết quả thị lực lâu dài cho nhiều người khi được thực hiện đúng chỉ định và trên một đôi mắt phù hợp.

Tuy nhiên, cách hiểu “mổ một lần là mắt không bao giờ thay đổi nữa” là chưa chính xác.

Phẫu thuật điều chỉnh tình trạng khúc xạ ở thời điểm thực hiện, trong khi mắt vẫn tiếp tục trải qua những thay đổi sinh học tự nhiên. Chính vì vậy, khám kỹ trước phẫu thuật và theo dõi sức khỏe mắt sau đó có vai trò không kém công nghệ được lựa chọn.