Nên nhỏ mắt mấy lần một ngày?

Chúng ta thường nhỏ mắt theo cảm giác: mỏi thì nhỏ, đỏ thì nhỏ, thấy cộm hoặc khó chịu thì nhỏ thêm. Số lần nhỏ mắt trong ngày phụ thuộc vào loại thuốc, lý do bạn dùng và tình trạng mắt tại thời điểm đó. Bài viết này giúp bạn hiểu rõ nguyên tắc để nhỏ mắt đúng cách, hiệu quả và an toàn hơn.

Nên nhỏ mắt mấy lần một ngày?

Vì sao số lần nhỏ mắt mỗi ngày không giống nhau?

Thuốc nhỏ mắt không phải là một nhóm đồng nhất. Có loại chỉ giúp làm ẩm bề mặt mắt, có loại chứa kháng sinh để diệt khuẩn, có loại chứa corticosteroid để chống viêm, có loại chống dị ứng, và có loại dùng để kiểm soát bệnh mạn tính như tăng nhãn áp. Mỗi loại có hoạt chất, nồng độ và thời gian tác dụng riêng, nên lịch nhỏ mắt cũng khác nhau.

Ngay cả với cùng một loại thuốc, bác sĩ vẫn có thể chỉ định khác nhau tùy mức độ bệnh, độ tuổi và việc bạn có đang dùng thuốc khác hay không. Vì vậy, đừng áp dụng lịch nhỏ mắt của người quen cho bản thân, dù triệu chứng nghe có vẻ giống nhau.

Tham khảo tần suất nhỏ mắt theo từng nhóm thuốc

Các mức dưới đây chỉ giúp bạn hình dung. Liều dùng thực tế luôn phải theo đơn của bác sĩ hoặc hướng dẫn của nhà sản xuất.

Nhỏ mắt bằng nước mắt nhân tạo (khô mắt, mỏi mắt do màn hình)

Nhỏ mắt bằng nước mắt nhân tạo là nhóm lành tính nhất, thường được dùng khoảng 2-4 lần mỗi ngày hoặc khi thấy khô. Nếu bạn cần nhỏ mắt nhiều hơn 4 lần mỗi ngày, hãy ưu tiên loại không chất bảo quản (thường đóng ống nhỏ dùng một lần), vì chất bảo quản tiếp xúc quá thường xuyên có thể khiến bề mặt mắt kích ứng thêm.

Nếu tình trạng khô mắt kéo dài, đừng chỉ nhỏ cho đỡ. Hãy đi khám để tìm nguyên nhân như thiếu nước mắt, viêm bờ mi hay tắc tuyến meibomius.

Nhỏ mắt khi bị dị ứng

Thuốc chống dị ứng mắt thường được nhỏ khoảng 2-3 lần mỗi ngày. Một số loại có tác dụng kéo dài nên chỉ cần 1-2 lần. Nhóm này phát huy hiệu quả tốt nhất khi dùng đều đặn trong suốt đợt dị ứng, chứ không chỉ nhỏ lúc ngứa dữ dội rồi bỏ.

Nhỏ mắt khi viêm kết mạc, nhiễm trùng hoặc sau phẫu thuật

Thuốc kháng sinh và kháng viêm thường được chỉ định khoảng 2-4 lần mỗi ngày, có thể nhiều hơn ở giai đoạn đầu nếu bệnh nặng. Với nhóm này, hãy lưu ý hai điều:

• Không tự ý ngưng thuốc khi thấy mắt đã bớt đỏ. Nhiễm trùng có thể chưa hết hẳn và dễ tái phát.
• Thuốc có corticosteroid chỉ dùng theo đơn và đúng thời gian bác sĩ đề ra. Dùng kéo dài hoặc tự tăng liều có thể dẫn đến tăng nhãn áp, đục thủy tinh thể.

Nhỏ mắt điều trị tăng nhãn áp

Thuốc điều trị tăng nhãn áp thường chỉ cần nhỏ 1-2 lần mỗi ngày, nhưng phải đều đặn, đúng giờ và lâu dài. Quên thuốc hoặc tự bỏ thuốc có thể làm bệnh tiến triển âm thầm và ảnh hưởng đến thị lực mà bạn không nhận ra ngay.

Nhỏ mắt bằng thuốc giảm đau, thuốc tê

Đây là nhóm không nên tự ý dùng. Thuốc tê nhỏ mắt chỉ dành cho cơ sở y tế hoặc khi có chỉ định rõ ràng. Lạm dụng có thể che lấp triệu chứng đau, khiến bạn chậm đi khám và làm tổn thương giác mạc.

Lợi ích và rủi ro của thuốc nhỏ mắt

Khi dùng đúng, thuốc nhỏ mắt rất tiện lợi: làm dịu khô rát, giảm ngứa do dị ứng, kiểm soát viêm và điều trị nhiễm trùng nhanh mà không cần can thiệp phức tạp.

Lợi ích và rủi ro của thuốc nhỏ mắt

Nhưng nếu nhỏ mắt sai cách, bạn có thể gặp:

• Kích ứng mắt: nhỏ quá thường xuyên khiến mắt đỏ, ngứa hoặc châm chích hơn ban đầu.
• Nhiễm trùng: đầu lọ chạm vào tay, mi mắt hoặc dùng thuốc đã hết hạn sẽ tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập.
• Tác dụng phụ toàn thân: một số thuốc có thể hấp thu qua mắt, gây buồn nôn, chóng mặt hoặc thay đổi nhịp tim khi dùng dài ngày.
• Đỏ mắt dội ngược: các loại thuốc “làm trắng mắt” co mạch máu để mắt nhìn sáng hơn, nhưng khi dùng nhiều, mắt có thể đỏ hơn khi ngưng thuốc. Bạn dễ rơi vào vòng luẩn quẩn phải nhỏ mắt liên tục.

7 thói quen giúp nhỏ mắt đúng cách

1. Rửa tay sạch trước khi nhỏ mắt để tránh đưa vi khuẩn vào mắt.
2. Không để đầu lọ chạm vào mắt, mi mắt hay bất kỳ bề mặt nào, vì đầu lọ bị nhiễm khuẩn sẽ làm hỏng cả lọ thuốc.
3. Chỉ nhỏ một giọt. Mắt chứa được lượng rất nhỏ, giọt thừa sẽ trào ra ngoài và không tăng hiệu quả.
4. Nhắm mắt nhẹ 1-2 phút sau khi nhỏ, có thể ấn nhẹ khóe mắt gần sống mũi để thuốc lưu lại lâu hơn và hạn chế chảy xuống mũi họng.
5. Cách nhau 5-10 phút giữa các loại thuốc nếu cần nhỏ mắt nhiều loại. Thuốc dạng mỡ nên dùng sau cùng.
6. Kiểm tra hạn dùng và thời gian sau khi mở nắp. Lọ đã mở chỉ nên dùng trong thời gian ghi trên bao bì, thường vài tuần, và bảo quản nơi khô mát.
7. Không dùng chung thuốc với người khác. Mỗi người có tình trạng mắt riêng, dùng chung dễ lây nhiễm và gây tác dụng không mong muốn.

Nếu bạn đeo kính áp tròng, hãy hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ khi nào cần tháo kính trước khi nhỏ mắt, vì một số thuốc và chất bảo quản không phù hợp khi đang đeo kính.

Những sai lầm thường gặp khi nhỏ mắt

• Tự chọn thuốc theo triệu chứng. Mắt đỏ có thể do dị ứng, viêm, nhiễm khuẩn hoặc nhiều nguyên nhân khác. Nhỏ nhầm loại thuốc có thể làm bệnh nặng hơn, đặc biệt khi dùng thuốc chứa corticosteroid cho một nhiễm trùng chưa được chẩn đoán.
• Nhỏ mắt thay cho việc đi khám. Nếu triệu chứng không cải thiện hoặc nặng dần, tiếp tục nhỏ mắt chỉ làm mất thời gian điều trị.
• Chạm đầu lọ vào mắt. Đây là thói quen rất dễ mắc, nhất là khi vội hoặc nhỏ trước gương. Hãy kéhý mi dưới nhẹ nhàng, giữ lọ cách mắt một khoảng ngắn và nhỏ vào túi kết mạc phía dưới.
• Dùng thuốc quá hạn hoặc dùng lọ đã mở quá lâu. Thuốc có thể giảm tác dụng và là môi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển.
• Nhỏ mắt liên tục khi chưa đủ thời gian giữa các lần. Nhỏ quá sát nhau khiến thuốc trước bị rửa trôi, vừa lãng phí vừa giảm hiệu quả.

Khi nào nên đi khám thay vì tiếp tục nhỏ mắt?

Hãy gặp bác sĩ chuyên khoa mắt nếu bạn có một trong các dấu hiệu sau:

• Mắt đỏ kèm đau nhiều, chói sáng, nhìn mờ hoặc thấy quầng sáng quanh đèn.
• Có nhiều ghèn, mủ hoặc mi mắt sưng nặng.
• Triệu chứng không cải thiện sau vài ngày dùng thuốc.
• Bạn nhận thấy mình phải nhỏ mắt liên tục mới dễ chịu.
• Mắt bị chấn thương, dính hóa chất hoặc dị vật.
• Trẻ nhỏ có biểu hiện bất thường ở mắt. Với trẻ em, đừng tự chọn thuốc nhỏ mắt khi chưa có chỉ định của bác sĩ.

Kết luận: nhỏ mắt mấy lần một ngày là đủ?

Câu trả lời phụ thuộc vào loại thuốc và tình trạng mắt của bạn. Nước mắt nhân tạo có thể dùng linh hoạt theo nhu cầu, còn các loại thuốc điều trị cần tuân thủ chính xác số lần, giờ giấc và thời gian dùng. Quan trọng hơn con số là cách bạn nhỏ mắt: giữ vệ sinh, dùng đúng thuốc, không lạm dụng và không tự ý kéo dài hay ngưng thuốc.

Khi không chắc chắn, cách an toàn nhất là đọc kỹ hướng dẫn trên bao bì, hỏi dược sĩ hoặc đến gặp bác sĩ nhãn khoa. Đôi mắt chỉ có một đôi, hãy chăm sóc thật cẩn thận.