5 cách phòng ngừa bong võng mạc từ sớm

Bong võng mạc là một trong những tình trạng cấp cứu nhãn khoa nghiêm trọng nhất. Khi võng mạc bị tách khỏi lớp nuôi dưỡng phía dưới, các tế bào cảm thụ ánh sáng sẽ nhanh chóng bị tổn thương do thiếu oxy và dưỡng chất. Nếu không được điều trị kịp thời, người bệnh có thể mất thị lực vĩnh viễn.

5 cách phòng ngừa bong võng mạc từ sớm

Tin tốt là nhiều trường hợp bong võng mạc hoàn toàn có thể phòng ngừa hoặc phát hiện từ rất sớm nếu áp dụng đúng các khuyến cáo của bác sĩ chuyên khoa.

1. Khám đáy mắt định kỳ với giãn đồng tử

Đây được xem là biện pháp quan trọng nhất để phòng ngừa bong võng mạc.

Nhiều tổn thương như thoái hóa võng mạc chu biên, lỗ võng mạc hoặc rách võng mạc không gây đau hay ảnh hưởng thị lực ở giai đoạn đầu. Người bệnh vẫn nhìn rõ và sinh hoạt bình thường nên rất dễ chủ quan.

Chỉ khi đồng tử được giãn và bác sĩ sử dụng các thiết bị chuyên dụng để khám đáy mắt, những tổn thương này mới có thể được phát hiện.

Những ai nên khám định kỳ?

Bạn nên khám võng mạc thường xuyên nếu thuộc một trong các nhóm sau:

• Người cận thị nặng (trên 6.00 Diop).
• Người có trục nhãn cầu dài.
• Đã từng phẫu thuật mắt.
• Có tiền sử bong võng mạc ở mắt còn lại.
• Gia đình có người từng bị bong võng mạc.
• Người mắc bệnh võng mạc do đái tháo đường.

Thông thường, người khỏe mạnh nên khám mắt mỗi 1–2 năm. Riêng nhóm nguy cơ cao có thể cần tái khám mỗi 6–12 tháng hoặc theo chỉ định của bác sĩ.

2. Điều trị ngay khi phát hiện rách hoặc thoái hóa võng mạc

Không phải mọi trường hợp thoái hóa võng mạc đều dẫn đến bong võng mạc. Tuy nhiên, nếu xuất hiện vết rách, dịch kính có thể len qua khe rách và làm võng mạc tách khỏi thành mắt.

Điều trị ngay khi phát hiện rách hoặc thoái hóa võng mạc

Đó là lý do bác sĩ luôn ưu tiên điều trị ngay khi phát hiện những tổn thương có nguy cơ cao.

Các phương pháp thường được áp dụng gồm:

• Laser quang đông võng mạc
• Điều trị lạnh

Những kỹ thuật này giúp tạo sẹo dính quanh vùng rách, ngăn dịch đi vào phía dưới võng mạc và giảm nguy cơ bong võng mạc trong tương lai.

Việc điều trị ở giai đoạn sớm thường đơn giản hơn rất nhiều so với phẫu thuật bong võng mạc khi bệnh đã tiến triển.

3. Không bỏ qua những dấu hiệu cảnh báo đầu tiên

Phần lớn bệnh nhân bong võng mạc đều xuất hiện các triệu chứng báo trước. Điều đáng tiếc là nhiều người nghĩ đó chỉ là hiện tượng mỏi mắt thông thường.

Hãy đến khám chuyên khoa ngay nếu xuất hiện một hoặc nhiều dấu hiệu sau:

• Ruồi bay tăng đột ngột
• Chớp sáng như tia sét ở rìa tầm nhìn
• Xuất hiện màn đen hoặc bóng mờ che một phần thị trường
• Thị lực giảm nhanh
• Hình ảnh bị méo hoặc mất một vùng nhìn

Các chuyên gia cho biết thời gian điều trị càng sớm thì khả năng bảo tồn thị lực càng cao. Trong nhiều trường hợp, việc can thiệp trong vòng 24–72 giờ đầu có thể tạo ra sự khác biệt rất lớn về kết quả điều trị.

4. Kiểm soát tốt các yếu tố làm tăng nguy cơ

Một số yếu tố không thể thay đổi như tuổi tác hoặc yếu tố di truyền. Tuy nhiên, nhiều nguy cơ khác hoàn toàn có thể được kiểm soát.

Bạn cần đặc biệt lưu ý nếu:

• Độ cận tăng nhanh
• Bị cận thị rất nặng
• Đã từng chấn thương mắt
• Đã phẫu thuật đục thủy tinh thể
• Mắc bệnh đái tháo đường
• Có bệnh lý dịch kính hoặc võng mạc

Việc tuân thủ lịch tái khám, kiểm soát đường huyết tốt ở người bệnh đái tháo đường và điều trị sớm các bệnh lý võng mạc sẽ giúp giảm đáng kể nguy cơ xảy ra biến chứng.

5. Bảo vệ mắt khỏi chấn thương

Chấn thương là một trong những nguyên nhân phổ biến gây rách và bong võng mạc, đặc biệt ở người trẻ. Những va đập mạnh khi chơi thể thao, tai nạn giao thông hoặc làm việc trong môi trường có nhiều vật bắn vào mắt đều có thể gây tổn thương võng mạc.

Để giảm nguy cơ, các chuyên gia khuyến cáo:

• Đeo kính bảo hộ khi chơi các môn thể thao đối kháng.
• Sử dụng kính bảo hộ khi cắt, khoan hoặc mài kim loại.
• Không tự dụi mắt quá mạnh sau chấn thương.
• Đi khám ngay sau khi mắt bị va đập, kể cả khi chưa có triệu chứng bất thường.

Nhiều trường hợp rách võng mạc chỉ được phát hiện vài ngày hoặc vài tuần sau chấn thương, vì vậy việc khám mắt là rất cần thiết.

Những ai cần đặc biệt cảnh giác với bong võng mạc?

Nguy cơ bong võng mạc cao hơn ở các đối tượng:

• Người cận thị nặng
• Người trên 50 tuổi có hiện tượng bong dịch kính sau
• Người từng bong võng mạc ở một mắt
• Người có tiền sử gia đình mắc bệnh
• Người sau phẫu thuật đục thủy tinh thể
• Người mắc bệnh võng mạc do đái tháo đường
• Người thường xuyên tham gia các hoạt động có nguy cơ chấn thương mắt

Nếu thuộc nhóm nguy cơ này, bạn không nên đợi đến khi xuất hiện triệu chứng mới đi khám.

Có thuốc hay thực phẩm chức năng nào giúp phòng ngừa bong võng mạc không?

Hiện nay, chưa có bằng chứng khoa học cho thấy thuốc nhỏ mắt, vitamin hay thực phẩm chức năng có thể ngăn ngừa bong võng mạc.

Dinh dưỡng hợp lý vẫn rất quan trọng để duy trì sức khỏe của mắt, nhưng không thể thay thế việc khám chuyên khoa và theo dõi võng mạc định kỳ.

Các chuyên gia đều thống nhất rằng biện pháp hiệu quả nhất vẫn là:

• Khám đáy mắt định kỳ
• Phát hiện sớm tổn thương
• Điều trị kịp thời khi có rách võng mạc
• Theo dõi sát ở những người có nguy cơ cao

Hãy dành thời gian cho một buổi khám mắt chỉ mất khoảng 30–60 phút, có thể giúp phát hiện sớm những tổn thương mà bạn không hề nhận biết. Với những người cận thị nặng hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao, việc khám võng mạc định kỳ không chỉ là một khuyến nghị mà còn là cách hiệu quả nhất để bảo vệ thị lực lâu dài.