Sẹo giác mạc là gì?

Sẹo giác mạc là dấu hiệu giác mạc bị tổn thương
Sẹo giác mạc là tình trạng mô sợi xuất hiện trên bề mặt giác mạc – lớp trong suốt phía trước mắt – sau khi bị tổn thương. Khi giác mạc bị viêm, trầy xước hoặc phẫu thuật can thiệp sâu, mô sợi này có thể thay thế mô trong suốt tự nhiên, làm mắt mờ, giảm khả năng nhìn rõ hình ảnh.
Mức độ ảnh hưởng của sẹo giác mạc phụ thuộc vào độ sâu và vị trí của sẹo. Nếu sẹo nằm ở trung tâm giác mạc, bệnh nhân sẽ thấy hình ảnh bị mờ hoặc méo, đặc biệt khi nhìn ban đêm. Ngược lại, sẹo ở vùng ngoại vi thường ít ảnh hưởng đến thị lực hơn.
Vì sao có người bị sẹo giác mạc sau mổ cận?
Sẹo giác mạc có thể hình thành do nhiều nguyên nhân khác nhau, phổ biến nhất gồm:
- Tổn thương giác mạc do tiếp xúc với hóa chất (chất tẩy, dung môi), dị vật như bụi hoặc côn trùng bay vào mắt, ánh sáng mạnh (tia hàn, tia UV), hay thói quen đeo kính áp tròng sai cách và thiếu vệ sinh. Những tổn thương này có thể để lại sẹo, đặc biệt nếu giác mạc bị trầy sâu hoặc nhiễm trùng.
- Nhiễm trùng giác mạc do các bệnh lý như viêm giác mạc, đau mắt đỏ, Herpes mắt hay zona thần kinh mắt đều có thể gây viêm loét giác mạc, dẫn đến sẹo sau khi lành. Đây là nguyên nhân khá thường gặp ở người từng có tiền sử viêm giác mạc tái phát.
- Loạn dưỡng giác mạc di truyền là bệnh lý bẩm sinh khiến giác mạc bị đục và dễ hình thành sẹo dù không có chấn thương hay nhiễm trùng. Bệnh thường ảnh hưởng đến cả hai mắt và có thể dẫn đến giảm thị lực nặng nếu không điều trị sớm.
Phẫu thuật khúc xạ (như LASIK, PRK hoặc SMILE) giúp cải thiện thị lực bằng cách thay đổi hình dạng giác mạc. Tuy nhiên, một số yếu tố trong quá trình mổ hoặc chăm sóc sau phẫu thuật có thể khiến giác mạc bị viêm hoặc tổn thương, dẫn đến hình thành sẹo sau mổ.
1. Phản ứng viêm sau phẫu thuật

Sẹo giác mạc có thể hình thành do viêm nhiễm
Trong quá trình mổ, bác sĩ phải cắt hoặc bóc tách một phần mô giác mạc để tạo hình. Điều này có thể kích hoạt phản ứng viêm, khiến mô sẹo xuất hiện trong giai đoạn phục hồi. Nếu cơ thể phản ứng mạnh hoặc bệnh nhân có cơ địa sẹo lồi, khả năng bị sẹo giác mạc sau mổ càng cao.
2. Nhiễm trùng giác mạc
Một trong những nguyên nhân phổ biến nhất khiến bệnh nhân bị sẹo sau mổ là nhiễm trùng hậu phẫu. Vi khuẩn, virus hoặc nấm xâm nhập vào vết mổ nếu không vệ sinh đúng cách có thể làm giác mạc bị viêm loét. Sau khi tổn thương lành lại, vùng đó sẽ hình thành sẹo làm giảm độ trong suốt của giác mạc.
3. Giác mạc quá mỏng hoặc yếu
Với người có giác mạc mỏng, phẫu thuật bằng laser có thể khiến mô giác mạc bị tổn thương sâu hơn mức an toàn, gây sẹo hoặc biến dạng giác mạc. Đây là lý do tại sao bác sĩ luôn kiểm tra độ dày giác mạc kỹ lưỡng trước khi chỉ định mổ.
4. Chăm sóc mắt sau mổ không đúng cách
Việc dụi mắt, quên nhỏ thuốc hoặc tiếp xúc với môi trường bụi bẩn có thể khiến giác mạc bị tổn thương. Thậm chí, một vết xước nhỏ sau mổ nếu không được xử lý đúng có thể để lại sẹo kéo dài.
5. Kỹ thuật phẫu thuật hoặc thiết bị không phù hợp
Công nghệ phẫu thuật cũ hoặc thao tác không chuẩn xác có thể khiến lớp giác mạc bị tổn thương quá mức. Một số trường hợp bị “sẹo vi mô” – những vết sẹo nhỏ li ti gây tán xạ ánh sáng, làm người bệnh thấy chói, lóa khi nhìn ban đêm.
Dấu hiệu nhận biết sẹo giác mạc
- Mắt mờ dần, không cải thiện dù đã hồi phục sau mổ.
- Cảm giác cộm, rát hoặc chảy nước mắt thường xuyên.
- Nhìn thấy quầng sáng hoặc chói lóa khi gặp ánh đèn mạnh.
- Giác mạc trở nên đục, mất độ trong suốt tự nhiên.
Nếu xuất hiện một hoặc nhiều dấu hiệu trên, bạn nên đến bệnh viện chuyên khoa mắt để được kiểm tra bằng đèn khe hoặc chụp bản đồ giác mạc.
Sẹo giác mạc có nguy hiểm không?

Sẹo giác mạc có thể được điều trị bởi chuyên gia nhãn khoa
Giác mạc là lớp mô trong suốt hình vòm nằm ở phần trước của mắt, có nhiệm vụ khúc xạ và hội tụ ánh sáng vào võng mạc để tạo ra hình ảnh rõ nét. Khi giác mạc bị tổn thương sâu do nhiễm trùng, chấn thương hoặc viêm, các tế bào bị phá hủy và thay thế bằng mô sợi, hình thành sẹo.
Sẹo giác mạc tuy nhỏ nhưng có thể gây ra hậu quả lớn. Những vết sẹo này làm bề mặt giác mạc trở nên mờ, khiến ánh sáng khi đi qua bị tán xạ hoặc méo mó, làm giảm độ sắc nét của hình ảnh. Trong các trường hợp nặng, sẹo giác mạc có thể che phủ vùng trung tâm giác mạc, gây giảm thị lực nghiêm trọng, mờ kéo dài hoặc thậm chí mất khả năng nhìn hoàn toàn.
Để điều trị sẹo giác mạc hiệu quả, bác sĩ sẽ đánh giá vị trí và độ sâu của sẹo để chọn phương pháp phù hợp:
1. Điều trị bằng thuốc
Với sẹo nông, bác sĩ có thể chỉ định thuốc nhỏ mắt chứa corticoid, thuốc uống hoặc thuốc kháng viêm hoặc dưỡng giác mạc để làm mờ sẹo dần theo thời gian. Việc điều trị cần tuân thủ đúng liều lượng vì lạm dụng có thể gây tác dụng phụ như tăng nhãn áp.
2. Laser PTK (Phototherapeutic Keratectomy)
Đây là phương pháp dùng laser excimer để loại bỏ mô sẹo trên bề mặt giác mạc, giúp giác mạc trong trở lại. Phương pháp này phù hợp với những vết sẹo nông, khu trú ở lớp biểu mô hoặc lớp Bowman.
3. Ghép giác mạc
Nếu sẹo sâu ảnh hưởng nghiêm trọng đến thị lực, bác sĩ sẽ chỉ định ghép giác mạc – thay phần mô bị hư bằng mô hiến tặng hoặc mô nhân tạo. Phẫu thuật này có tỷ lệ thành công cao và ít nguy cơ đào thải.
Cách phòng ngừa sẹo giác mạc
Để phòng ngừa sẹo giác mạc và bảo vệ thị lực lâu dài, bạn nên:
- Điều trị sớm viêm hoặc loét giác mạc để ngăn sẹo hình thành.
- Đeo kính bảo hộ khi làm việc trong môi trường có bụi, hóa chất hoặc vật thể bay.
- Giữ vệ sinh khi dùng kính áp tròng, luôn rửa tay sạch và chọn loại chất lượng.
- Bổ sung vitamin A từ cà rốt, rau xanh, cam, bơ, cá mỡ, trứng và trái cây giàu beta-caroten.
- Không tự xử lý dị vật trong mắt, hãy đến cơ sở y tế để được lấy dị vật và sát trùng đúng cách.
Thực hiện đúng các bước này sẽ giúp hạn chế tổn thương giác mạc và giảm nguy cơ để lại sẹo sau chấn thương hoặc phẫu thuật.
Sẹo giác mạc sau mổ cận không phải là biến chứng phổ biến nhưng có thể gây tổn hại nghiêm trọng đến thị lực nếu không được xử lý đúng cách. Việc chọn đúng phương pháp phẫu thuật, chăm sóc mắt khoa học và tái khám đầy đủ là yếu tố then chốt để duy trì đôi mắt khỏe, sáng rõ lâu dài.






