Thời gian dùng màn hình bao lâu thì khiến trẻ dễ bị cận?

Vì sao dùng màn hình nhiều lại khiến trẻ dễ bị cận?

Màn hình kỹ thuật số đóng vai trò vô cùng quan trọng trong cuộc sống hàng ngày của trẻ em

Màn hình đã trở thành một phần của việc học và giải trí hằng ngày. Trẻ dùng máy tính, máy tính bảng, TV hay điện thoại để học online, làm bài tập hoặc xem nội dung giải trí. Tuy nhiên, khoa học cho thấy dùng màn hình quá nhiều và ở khoảng cách quá gần là hai yếu tố góp phần mạnh vào cận thị học đường.

Ở trẻ nhỏ, mắt vẫn đang phát triển. Khi trẻ liên tục nhìn gần trong thời gian dài – đặc biệt trên màn hình – mắt có xu hướng “thích nghi” bằng cách phát triển dài hơn, dẫn đến cận thị tiến triển. Điều đáng lo hơn, một khi cận thị đã xuất hiện, tình trạng thường tăng độ nhanh, vài tháng đã thay đổi.

Đáng chú ý, những trẻ tiếp xúc màn hình trước 3 tuổi có khả năng mắc cận thị cao hơn khi đến tuổi đi học.

Có mốc thời gian nào khiến trẻ bắt đầu có nguy cơ bị cận?

Trẻ em tiếp xúc với màn hình trước 3 tuổi có nhiều khả năng bị cận thị khi đến tuổi đi học.

Nhiều nghiên cứu cho thấy có ngưỡng thời gian màn hình làm nguy cơ cận thị tăng đột biến:

3 giờ/ngày – Mốc nguy hiểm rõ rệt

• Nghiên cứu tại Ireland: trẻ dùng màn hình >3 giờ mỗi ngày có nguy cơ bị cận cao gấp gần 4 lần so với trẻ dùng <1 giờ/ngày.

6–7 tuổi – Nhóm nhạy cảm nhất

• Trẻ 6–7 tuổi dùng màn hình nhiều có nguy cơ cận cao gấp 5 lần so với trẻ cùng tuổi nhưng ít dùng.
• Ở nhóm 12–13 tuổi, sự khác biệt giữa trẻ bị cận và không bị cận ít rõ ràng hơn, vì giai đoạn nhạy cảm nhất đã qua.

Giới hạn của Bộ Y tế Úc & Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ

Thời gian dùng màn hình giải trí khuyến nghị: Không quá 2 giờ/ngày (ngoài giờ học).

Dưới ngưỡng này, nguy cơ vẫn tồn tại nhưng thấp hơn đáng kể.

Trẻ đang dùng màn hình bao nhiêu mỗi ngày?

Con số thực tế khiến nhiều phụ huynh giật mình:

• Năm 2011: 47% trẻ dùng >2 giờ màn hình/ngày
• Năm 2019: tăng lên 98%
• Năm 2022 (tại Mỹ): trẻ 8–12 tuổi dùng trung bình 5,5 giờ/ngày

Trong đại dịch COVID-19, trẻ 6–10 tuổi là nhóm tăng thời gian màn hình mạnh nhất – ảnh hưởng đến thị lực, sức khỏe tâm thần và thể chất.

Điều đó nghĩa là phần lớn trẻ đang vượt xa ngưỡng an toàn.

Cơ chế nào khiến màn hình làm trẻ dễ bị cận?

Hạn chế thời gian ngồi yên, đặc biệt là thời gian sử dụng thiết bị điện tử giải trí

Nghiên cứu chỉ ra vài cơ chế chính:

1. Khoảng cách quá gần

Trẻ thường cầm điện thoại hoặc tablet rất gần mắt – đôi khi dưới 20 cm.
Khoảng cách này khiến mắt phải liên tục điều tiết, làm tăng nguy cơ phát triển cận thị.

2. Dùng kéo dài không nghỉ

Thời gian nhìn gần liên tục >45 phút liên quan trực tiếp đến tăng nguy cơ cận.

3. Mắt trẻ chớp ít khi nhìn màn hình

Điều này gây khô mắt, mỏi mắt kỹ thuật số, đau đầu hoặc mờ mắt tạm thời. Tình trạng này khiến mắt dễ chịu tổn thương hơn và ảnh hưởng chất lượng thị giác.

4. Kết hợp nhiều loại màn hình

Dùng điện thoại + máy tính + TV liên tục trong ngày khiến tổng thời gian nhìn gần tăng mạnh mà phụ huynh khó kiểm soát.

Bên cạnh cận thị, màn hình còn gây gì cho mắt trẻ?

Khô mắt

Trẻ cầm điện thoại càng lâu, càng dễ bị khô mắt – biểu hiện gồm:

• đỏ mắt
• chớp mắt liên tục
• cộm, rát
• nhìn mờ

Mỏi mắt kỹ thuật số (Digital Eye Strain)

Con bạn có thể phàn nàn về chứng đau đầu, ngứa mắt hoặc đau mắt sau thời gian dài sử dụng màn hình, đặc biệt là khi để màn hình quá gần. Đây là những triệu chứng của mỏi mắt kỹ thuật số, tình trạng này ngày càng phổ biến ở trẻ em, biểu hiện qua việc:

• đau đầu
• nhức quanh hốc mắt
• thấy sáng chói
• khó tập trung

Rối loạn giấc ngủ

Ánh sáng xanh có thể làm trẻ khó ngủ, ngủ không sâu, ảnh hưởng đến thị giác và sự phát triển thần kinh.

Cha mẹ nên giới hạn màn hình như thế nào?

Dưới đây là bộ 3 quy tắc vàng, dễ nhớ – dễ áp dụng:

1. Quy tắc khuỷu tay (Elbow Rule)

Khoảng cách từ màn hình đến mắt phải ≥ khoảng khuỷu tay – cổ tay của trẻ (~30–35 cm).
Nếu gần hơn: nguy cơ cận tăng mạnh.

2. Quy tắc 20–20

Cứ 20 phút, trẻ nhìn ra xa ít nhất 20 giây → giúp mắt thư giãn.

3. Quy tắc 2 giờ

Thời gian dùng màn hình giải trí chỉ nên dưới 2 giờ/ngày.

Làm thế nào để cải thiện chất lượng thời gian màn hình?

• Cùng xem với trẻ: giúp trẻ hiểu nội dung và giảm hại mắt khi phải tập trung quá mức.
• Ưu tiên màn hình lớn (TV Thay vì điện thoại): khoảng cách nhìn xa hơn → tốt hơn cho mắt.
• Hẹn giờ trên thiết bị: giúp trẻ tự nhận thức thời lượng.
• Khai thác công nghệ hỗ trợ:

+ Mở tính năng Screen Distance trên iPhone/iPad
+ Dùng MyopiaApp giúp cảnh báo khi trẻ cầm màn hình quá gần

Nhiều nghiên cứu cho thấy:

Trẻ ra ngoài trời ≥2 giờ mỗi ngày giảm rõ rệt nguy cơ bị cận. Ánh sáng tự nhiên kích thích dopamine võng mạc – giúp kìm hãm sự phát triển dài của nhãn cầu.

Khi nào cần đưa trẻ đi khám?

Bạn nên cho trẻ khám sớm nếu thấy một trong các dấu hiệu sau:

• nhíu mắt khi nhìn xa
• nghiêng đầu khi xem TV
• đưa điện thoại sát mặt
• đọc sách rất gần
• than đau đầu hoặc mỏi mắt khi học

Khám mắt định kỳ 6 tháng – 1 năm/lần giúp phát hiện sớm cận thị, loạn thị, mỏi mắt và các rối loạn thị giác khác.