Viễn thị và lão thị khác nhau thế nào?

Vì sao viễn thị và lão thị dễ bị nhầm lẫn?

Viễn thị và lão thị là hai tình trạng thị lực rất phổ biến, đặc biệt ở người trưởng thành và người trung niên. Điểm chung dễ nhận thấy nhất là đều khiến mắt nhìn mờ ở khoảng cách gần, gây khó khăn khi đọc sách, sử dụng điện thoại hoặc làm việc chi tiết. Chính vì biểu hiện tương tự nhau nên không ít người nhầm lẫn viễn thị và lão thị là một, dẫn đến lựa chọn sai phương pháp điều chỉnh thị lực.

Trên thực tế, viễn thị và lão thị hoàn toàn khác nhau về bản chất, từ nguyên nhân hình thành, độ tuổi khởi phát cho đến hướng điều trị. Việc hiểu đúng sẽ giúp người bệnh bảo vệ thị lực tốt hơn và tránh những biến chứng không đáng có.

Viễn thị là gì?

Viễn thị là gì? Vì sao viễn thị và lão thị dễ bị nhầm lẫn?

Viễn thị là một tình trạng thị lực trong đó các vật ở xa có thể được nhìn rõ, nhưng các vật ở gần lại khó nhìn rõ và thường bị mờ. Đây là một dạng tật khúc xạ, xảy ra khi ánh sáng đi vào mắt không hội tụ đúng trên võng mạc mà lại hội tụ tại một điểm nằm phía sau võng mạc.

Bình thường, mắt hoạt động nhờ quá trình khúc xạ: ánh sáng từ môi trường đi vào mắt, được giác mạc và thủy tinh thể bẻ cong, sau đó hội tụ chính xác lên võng mạc. Võng mạc sẽ chuyển tín hiệu này đến não để xử lý và tạo ra hình ảnh. Khi mắc viễn thị, quá trình hội tụ này bị sai lệch, khiến hình ảnh nhìn gần trở nên mờ nhòe.

Nguyên nhân gây viễn thị thường liên quan đến cấu trúc giải phẫu của mắt, bao gồm:

• Nhãn cầu ngắn hơn bình thường
• Giác mạc hoặc thủy tinh thể có hình dạng bất thường
• Cơ mi (các cơ giữ thủy tinh thể ở đúng vị trí) hoạt động kém

Viễn thị có thể xuất hiện ở mọi lứa tuổi, nhưng khá phổ biến ở trẻ em và có thể tồn tại ngay từ khi mới sinh. Nhiều trường hợp viễn thị nhẹ ở trẻ không được phát hiện sớm do mắt còn khả năng điều tiết tốt, tự bù trừ cho phần khúc xạ thiếu hụt.

Một số yếu tố làm tăng nguy cơ viễn thị bao gồm tiền sử gia đình, bệnh lý toàn thân như đái tháo đường, hoặc tác dụng phụ của một số loại thuốc. Việc khám mắt chuyên sâu là cách duy nhất để xác định chính xác tình trạng viễn thị.

Dấu hiệu nhận biết viễn thị thường gặp là đơn kính có dấu “+”, ví dụ +1.50 hoặc +2.00.

Lão thị là gì?

Lão thị là gì? Vì sao viễn thị và lão thị dễ bị nhầm lẫn?

Khác với viễn thị, lão thị không phải là tật khúc xạ mà là một quá trình lão hóa sinh lý tự nhiên của mắt. Lão thị thường xuất hiện sau tuổi 40, khi thủy tinh thể dần mất đi độ đàn hồi vốn có, khiến khả năng điều chỉnh tiêu cự để nhìn gần suy giảm.

Người bị lão thị thường nhận thấy các dấu hiệu rất điển hình như phải đưa sách ra xa hơn mới đọc rõ, khó nhìn chữ nhỏ, mỏi mắt khi đọc lâu. Điểm quan trọng là lão thị không ảnh hưởng đến thị lực nhìn xa, khác hoàn toàn với viễn thị mức độ nặng.

Một yếu tố sinh học quan trọng góp phần gây lão thị là sự suy giảm của protein α-crystallin, thành phần giúp duy trì tính đàn hồi và trong suốt của thủy tinh thể. Khi lượng protein này giảm theo tuổi tác, khả năng nhìn gần sẽ giảm dần và tiến triển theo thời gian.

Triệu chứng thường gặp của lão thị

Người bị lão thị thường gặp các biểu hiện sau:

• Nhìn mờ khi đọc sách, báo hoặc xem điện thoại
• Mỏi mắt, đau đầu sau khi làm việc gần
• Phải đưa sách hoặc vật ra xa mới nhìn rõ
• Khó nhìn chữ nhỏ, đặc biệt trong điều kiện ánh sáng yếu

Các triệu chứng này thường tiến triển từ từ và có thể nặng dần cho đến khoảng 60–65 tuổi nếu không được điều chỉnh phù hợp.

Phân biệt viễn thị và lão thị qua những điểm quan trọng

Phân biệt viễn thị và lão thị qua những điểm quan trọng

Dù cùng gây mờ khi nhìn gần, nhưng viễn thị và lão thị có nhiều khác biệt rõ rệt:

• Về nguyên nhân: Viễn thị là do cấu trúc nhãn cầu hoặc hệ thống khúc xạ không phù hợp, còn lão thị là hệ quả của quá trình lão hóa tự nhiên.
• Về độ tuổi khởi phát: Viễn thị có thể xuất hiện từ nhỏ, trong khi lão thị hầu như chỉ xảy ra sau tuổi 40.
• Về ảnh hưởng thị lực nhìn xa: Người lão thị nhìn xa vẫn rõ, còn người viễn thị nặng có thể mờ cả khi nhìn xa lẫn nhìn gần.
• Về diễn tiến: Viễn thị có thể tiến triển và gây biến chứng nếu không điều chỉnh sớm, trong khi lão thị là quá trình tất yếu theo tuổi tác.

Trên thực tế, người viễn thị khi bước sang tuổi trung niên sẽ đồng thời mắc thêm lão thị, khiến việc nhìn gần trở nên khó khăn hơn so với người chỉ bị lão thị đơn thuần.

Viễn thị và lão thị ảnh hưởng thế nào đến sinh hoạt?

Viễn thị và lão thị ảnh hưởng thế nào đến sinh hoạt?

Viễn thị khiến mắt phải điều tiết liên tục để bù trừ hình ảnh, từ đó dễ gây mỏi mắt, đau đầu, giảm khả năng tập trung. Ở trẻ em, viễn thị không được phát hiện và điều chỉnh kịp thời có thể ảnh hưởng đến việc học tập, thậm chí dẫn đến lác trong và nhược thị.

Trẻ bị viễn thị mức độ trung bình hoặc nặng nếu không đeo kính sớm có nguy cơ não “bỏ qua” tín hiệu từ mắt mờ, chỉ ưu tiên mắt có thị lực tốt hơn, lâu dài dẫn đến nhược thị khó hồi phục.

Trong khi đó, lão thị chủ yếu gây bất tiện trong sinh hoạt hàng ngày của người lớn tuổi. Người bệnh thường khó đọc sách, xem điện thoại, làm việc tinh xảo và phải phụ thuộc nhiều vào kính đọc sách.

Viễn thị và lão thị có phòng ngừa được không?

Cả viễn thị và lão thị đều không thể phòng ngừa hoàn toàn, vì liên quan đến yếu tố cấu trúc mắt và quá trình sinh lý tự nhiên. Tuy nhiên, người bệnh hoàn toàn có thể điều chỉnh thị lực hiệu quả nếu được thăm khám và tư vấn đúng cách.

Phương pháp điều trị viễn thị và lão thị hiện nay

Cả viễn thị và lão thị đều không thể phòng ngừa hoàn toàn, nhưng hoàn toàn có thể điều chỉnh thị lực hiệu quả.

Các phương pháp phổ biến bao gồm:

• Kính đeo mắt hoặc kính áp tròng có thấu kính phù hợp
• Kính đa tiêu điểm cho người vừa viễn thị vừa lão thị
• Phẫu thuật khúc xạ như LASIK, PRK trong các trường hợp đủ điều kiện
• Phẫu thuật thay thủy tinh thể đối với người lão thị kèm đục thủy tinh thể

Việc lựa chọn phương pháp phù hợp cần dựa trên độ tuổi, mức độ viễn thị và lão thị, tình trạng mắt tổng thể và tư vấn từ bác sĩ chuyên khoa.

Nếu bạn thường xuyên gặp tình trạng nhìn gần mờ, mỏi mắt, đau đầu hoặc phải nheo mắt khi đọc chữ nhỏ, hãy chủ động đi khám mắt sớm. Việc phân biệt chính xác viễn thị và lão thị không chỉ giúp điều chỉnh thị lực đúng cách mà còn ngăn ngừa nhiều biến chứng nguy hiểm cho mắt về lâu dài.