Loạn thị bẩm sinh có chữa khỏi không?

Loạn thị bẩm sinh là gì?

Tầm nhìn của mắt người loạn thị bẩm sinh so với mắt bình thường

Loạn thị bẩm sinh là một tật khúc xạ xuất hiện từ khi trẻ mới sinh hoặc trong những năm đầu đời, do cấu trúc mắt phát triển không đồng đều. Khi mắc loạn thị, ánh sáng đi vào mắt không hội tụ đúng trên võng mạc, khiến hình ảnh trẻ nhìn thấy bị mờ, méo hoặc nhòe ở cả gần lẫn xa.

Khác với cận thị hay viễn thị, loạn thị bẩm sinh không chỉ làm giảm thị lực mà còn ảnh hưởng đến khả năng nhận thức hình ảnh, phối hợp tay – mắt và sự phát triển thị giác toàn diện của trẻ nếu không được phát hiện sớm.

Về mặt cấu trúc, loạn thị bẩm sinh thường đến từ:

• Giác mạc cong không đều (loạn thị giác mạc)
• Bất thường trong thể thủy tinh (loạn thị do thể thủy tinh)

Nhiều trường hợp trẻ bị loạn thị bẩm sinh ở mức độ nhẹ nên rất khó nhận biết nếu không được khám mắt định kỳ.

Dấu hiệu loạn thị bẩm sinh

Dấu hiệu loạn thị bẩm sinh 

Trẻ nhỏ chưa thể mô tả rõ ràng việc nhìn mờ hay khó chịu ở mắt. Vì vậy, cha mẹ đóng vai trò rất quan trọng trong việc quan sát các biểu hiện bất thường.

Một số dấu hiệu thường gặp của loạn thị bẩm sinh bao gồm:

• Trẻ hay nheo mắt, nhắm một mắt khi nhìn
• Nghiêng đầu, cúi sát vào sách, màn hình
• Dễ mỏi mắt, chảy nước mắt khi tập trung lâu
• Hay dụi mắt, than đau đầu không rõ nguyên nhân
• Khó tập trung khi vẽ, xếp hình hoặc đọc chữ
• Vụng về hơn so với trẻ cùng độ tuổi
• Có thể kèm lác mắt hoặc nhược thị nếu để kéo dài

Những biểu hiện này dễ bị nhầm với thói quen sinh hoạt bình thường, khiến nhiều trường hợp loạn thị bẩm sinh bị phát hiện muộn.

Nguyên nhân gây loạn thị bẩm sinh

Phần lớn các trường hợp loạn thị bẩm sinh có liên quan đến yếu tố di truyền. Nếu bố hoặc mẹ mắc tật khúc xạ, đặc biệt là loạn thị, nguy cơ trẻ bị loạn thị bẩm sinh sẽ cao hơn.

Ngoài ra, một số nguyên nhân và yếu tố nguy cơ khác bao gồm:

• Nhiễm trùng trong thai kỳ ảnh hưởng đến sự phát triển của mắt thai nhi
• Chấn thương trong quá trình sinh
• Trẻ sinh non, nhẹ cân
• Bất thường cấu trúc mắt bẩm sinh

Những yếu tố này có thể làm giác mạc hoặc thể thủy tinh phát triển không đồng đều, từ đó gây loạn thị ngay từ giai đoạn rất sớm.

Loạn thị bẩm sinh có chữa khỏi hoàn toàn không?

Loạn thị bẩm sinh có chữa khỏi hoàn toàn không?

Đây là câu hỏi khiến nhiều phụ huynh lo lắng nhất.

Về mặt y khoa, loạn thị bẩm sinh không thể “chữa khỏi hoàn toàn” ở trẻ nhỏ, vì đây là vấn đề liên quan đến cấu trúc mắt. Tuy nhiên, tin tích cực là loạn thị bẩm sinh có thể kiểm soát rất tốt nếu được phát hiện sớm và theo dõi đúng cách.

Ở giai đoạn trẻ em, mục tiêu điều trị không phải là “xóa” loạn thị, mà là:

• Giúp trẻ nhìn rõ để mắt phát triển bình thường
• Ngăn ngừa nhược thị và lác mắt
• Hạn chế tăng độ loạn thị theo thời gian

Nếu được can thiệp đúng, trẻ bị loạn thị bẩm sinh vẫn có thể học tập, sinh hoạt và phát triển thị lực gần như bình thường.

Các phương pháp điều trị loạn thị bẩm sinh hiện nay

1. Đeo kính gọng đúng số

Đây là phương pháp phổ biến và an toàn nhất cho trẻ bị loạn thị bẩm sinh. Kính giúp điều chỉnh đường đi của ánh sáng, cho hình ảnh hội tụ đúng trên võng mạc, từ đó cải thiện thị lực và giảm mỏi mắt.

Việc đeo kính sớm còn đóng vai trò rất quan trọng trong phòng ngừa nhược thị – biến chứng nguy hiểm nhất của loạn thị bẩm sinh.

2. Kính tiếp xúc cứng (RGP)

Trong một số trường hợp đặc biệt, bác sĩ có thể chỉ định kính tiếp xúc cứng để giúp điều chỉnh bề mặt giác mạc tốt hơn. Tuy nhiên, phương pháp này cần sự hợp tác tốt từ trẻ và sự theo dõi sát của chuyên gia.

3. Luyện tập thị giác hỗ trợ

Các bài tập thị giác được thiết kế phù hợp có thể giúp cải thiện khả năng phối hợp giữa hai mắt, tăng khả năng điều tiết và hỗ trợ hiệu quả điều trị loạn thị bẩm sinh. Việc luyện tập cần thực hiện dưới hướng dẫn của bác sĩ hoặc chuyên gia khúc xạ.

Chăm sóc và phòng ngừa tiến triển loạn thị bẩm sinh

Bên cạnh việc điều trị, lối sống và sinh hoạt hằng ngày cũng ảnh hưởng lớn đến sự tiến triển của loạn thị bẩm sinh.

Cha mẹ nên:

• Hạn chế thời gian sử dụng thiết bị điện tử
• Đảm bảo ánh sáng đầy đủ khi trẻ học tập
• Khuyến khích trẻ hoạt động ngoài trời 1–2 giờ mỗi ngày
• Nhắc trẻ nghỉ mắt định kỳ khi nhìn gần
• Xây dựng chế độ dinh dưỡng giàu vitamin A, C, E, kẽm và omega-3

Những yếu tố này giúp mắt trẻ phát triển khỏe mạnh và giảm nguy cơ tăng độ loạn thị theo thời gian.

Khi nào có thể điều trị triệt để loạn thị?

Khi trẻ trưởng thành, thị lực đã ổn định (thường sau 18 tuổi), các phương pháp phẫu thuật khúc xạ có thể được cân nhắc để cải thiện thị lực triệt để, nếu đủ điều kiện y khoa.

Tuy nhiên, việc phẫu thuật chỉ nên xem xét khi:

• Độ loạn thị ổn định
• Mắt không có bệnh lý đi kèm
• Được thăm khám và tư vấn kỹ lưỡng bởi bác sĩ chuyên khoa

Loạn thị bẩm sinh không phải là bệnh nguy hiểm nếu được phát hiện sớm và quản lý đúng cách. Điều quan trọng nhất là cha mẹ không chủ quan trước những dấu hiệu nhỏ và duy trì thói quen khám mắt định kỳ cho trẻ ngay từ những năm đầu đời.

Can thiệp sớm không chỉ giúp trẻ nhìn rõ hơn hôm nay, mà còn bảo vệ thị lực lâu dài, tạo nền tảng vững chắc cho học tập, vận động và chất lượng cuộc sống sau này.