Bỏng mắt có biểu hiện như thế nào?

Bỏng mắt có biểu hiện như thế nào?

Bỏng mắt là một trong những cấp cứu nguy hiểm trong nhãn khoa, có thể để lại hậu quả nghiêm trọng nếu không được xử trí đúng và kịp thời. Không giống như nhiều tổn thương khác, bỏng mắt thường xảy ra ở cả hai mắt, diễn tiến nhanh và mức độ tổn thương có thể tăng nặng chỉ trong thời gian ngắn. Ở những trường hợp nặng, thị lực có thể không phục hồi hoàn toàn, thậm chí dẫn đến mù vĩnh viễn.

Chính vì vậy, việc nhận biết sớm bỏng mắt có biểu hiện như thế nào, cũng như nắm được cách sơ cứu ban đầu, đóng vai trò then chốt trong việc bảo vệ thị lực.

Bỏng mắt là gì? Vì sao lại nguy hiểm?

Bỏng mắt là tình trạng tổn thương các cấu trúc của mắt do tác động của hóa chất, nhiệt độ cao, bức xạ hoặc dị vật gây ra. Các tổn thương này có thể ảnh hưởng từ bề mặt ngoài như mi mắt, kết mạc, giác mạc cho đến các cấu trúc sâu hơn bên trong mắt như mống mắt, thể thủy tinh và màng bồ đào.

Điểm nguy hiểm của bỏng mắt nằm ở chỗ:

• Tổn thương tiến triển rất nhanh, đặc biệt là bỏng hóa chất
• Có thể gây hủy hoại mô giác mạc, để lại sẹo vĩnh viễn
• Nguy cơ mù lòa cao nếu xử trí chậm hoặc sơ cứu sai cách

Những nguyên nhân thường gặp gây bỏng mắt

Những nguyên nhân thường gặp gây bỏng mắt

Trong thực tế, bỏng mắt có thể xảy ra ngay trong sinh hoạt hằng ngày, không chỉ trong môi trường lao động nặng.

1. Bỏng mắt do hóa chất

Đây là nguyên nhân phổ biến và nguy hiểm nhất, bao gồm: axit, kiềm (vôi, xút, nước tẩy rửa, hóa chất diệt côn trùng), các dung dịch tẩy rửa gia dụng, …

Các trường hợp điển hình đã được ghi nhận như việc dùng thuốc diệt chấy, nước hạt na đun gội đầu, hóa chất sinh hoạt vô tình chảy vào mắt, gây bỏng kết giác mạc nghiêm trọng.

2. Bỏng mắt do nhiệt

Bỏng mắt do nhiệt thường xảy ra khi mắt tiếp xúc trực tiếp với nguồn nhiệt cao như nước sôi, dầu mỡ đang nóng hoặc kim loại nóng chảy. Các tác nhân này có thể gây tổn thương nhanh chóng lên mi mắt, kết mạc và giác mạc, dẫn đến đau rát dữ dội và giảm thị lực nếu không được xử trí kịp thời.

3. Bỏng mắt do bức xạ

Bỏng mắt do bức xạ là tình trạng mắt bị tổn thương bởi các loại tia năng lượng cao. Phổ biến nhất là tia cực tím (UV) từ ánh nắng hoặc đèn chiếu mạnh, ánh sáng hàn điện trong công nghiệp và laser công nghiệp. Nhóm nguyên nhân này thường gây viêm giác mạc, chói sáng, đau nhức và sợ ánh sáng kéo dài.

4. Các nguyên nhân khác

Ngoài ra, bỏng mắt còn có thể xuất phát từ các nguyên nhân khác như dị vật nóng bắn trực tiếp vào mắt hoặc tai nạn lao động khi không sử dụng đồ bảo hộ phù hợp. Những trường hợp này thường xảy ra bất ngờ, dễ gây tổn thương sâu và để lại biến chứng nặng nề nếu xử trí chậm.

Bỏng mắt có biểu hiện như thế nào?

Bỏng mắt có biểu hiện như thế nào?

Triệu chứng của bỏng mắt có thể xuất hiện ngay lập tức hoặc tăng dần theo thời gian, tùy vào nguyên nhân và mức độ tổn thương.

Các triệu chứng sớm thường gặp

Người bị bỏng mắt có thể gặp một hoặc nhiều dấu hiệu sau:

• Đau rát dữ dội ở mắt
• Khó mở mắt, sợ ánh sáng
• Chảy nước mắt nhiều
• Cảm giác cộm, xốn như có dị vật trong mắt
• Nhìn mờ, giảm thị lực đột ngột

Biểu hiện tổn thương bên ngoài

• Mi mắt đỏ, phù nề, có thể phồng rộp
• Bờ mi bị tổn thương, ảnh hưởng đến tuyến lệ
• Da quanh mắt có thể bị bỏng kèm theo

Tổn thương khi khám mắt chuyên sâu

Khi thăm khám tại cơ sở y tế, bác sĩ có thể ghi nhận:

• Kết mạc: cương tụ, phù nề, xuất huyết dưới kết mạc, thiếu máu kết mạc
• Giác mạc: mờ nhẹ, bong biểu mô, nặng hơn có thể đục trắng như sứ, không nhìn thấy mống mắt và thể thủy tinh
• Phản ứng màng bồ đào: viêm, dính mống mắt, tăng nhãn áp
• Độ pH mắt thay đổi trong trường hợp bỏng hóa chất

Biểu hiện toàn thân

Ở những trường hợp nặng, người bệnh có thể:

• Mệt mỏi, lo lắng, hoảng sợ
• Đau nhiều ảnh hưởng đến sinh hoạt
• Có nguy cơ sốc nếu bỏng phối hợp với bỏng toàn thân diện rộng

Mức độ nguy hiểm của bỏng mắt

Không phải tất cả các trường hợp bỏng mắt đều có tiên lượng giống nhau. Mức độ nặng nhẹ phụ thuộc vào:

• Loại tác nhân gây bỏng (kiềm thường nặng hơn axit)
• Thời gian tiếp xúc
• Cách sơ cứu ban đầu
• Thời điểm được điều trị y tế

Ở giai đoạn nặng, bỏng mắt có thể để lại sẹo giác mạc, gây giảm thị lực không hồi phục, thâm chí là mù lòa vĩnh viễn

Xử trí và sơ cứu khi bị bỏng mắt

Bỏng mắt được xem là cấp cứu nhãn khoa, do đó xử trí ban đầu đúng cách có ý nghĩa quyết định.

Cách sơ cứu ngay khi bị bỏng mắt

Ngay khi xảy ra tai nạn, cần rửa mắt ngay lập tức bằng nước sạch hoặc nước muối sinh lý, thời gian rửa liên tục từ 15–20 phút. Mục đích là loại bỏ tối đa hóa chất hoặc tác nhân gây bỏng còn tồn dư

Lưu ý:

• Không dụi mắt
• Không tự ý nhỏ thuốc khi chưa có chỉ định
• Không chờ đợi triệu chứng giảm mới đi khám

Sau sơ cứu, cần nhanh chóng đưa người bệnh đến bệnh viện chuyên khoa mắt. Nếu có thể, nên mang theo chai lọ hay nhãn mác hóa chất gây bỏng. Điều này giúp bác sĩ xác định nhanh tính chất bỏng và đưa ra hướng điều trị phù hợp.

Điều trị bỏng mắt tại bệnh viện

Tùy theo mức độ tổn thương, bác sĩ có thể chỉ định:

• Rửa mắt chuyên sâu
• Thuốc kháng sinh phòng nhiễm trùng
• Thuốc giảm đau
• Thuốc hỗ trợ phục hồi và nuôi dưỡng giác mạc
• Theo dõi nhãn áp và các biến chứng kèm theo

Trong nhiều trường hợp nhẹ, nếu được điều trị sớm, thị lực có thể cải thiện dần theo thời gian.

Phòng ngừa bỏng mắt

Phòng ngừa luôn là biện pháp hiệu quả nhất để tránh những hậu quả đáng tiếc do bỏng mắt gây ra.

• Thận trọng khi sử dụng hóa chất trong sinh hoạt
• Không áp dụng các mẹo dân gian chưa được kiểm chứng
• Trang bị đồ bảo hộ khi làm việc trong môi trường nguy cơ cao
• Tuân thủ nghiêm ngặt quy định an toàn lao động

Bỏng mắt là tình trạng không hiếm gặp nhưng cực kỳ nguy hiểm nếu chủ quan. Việc hiểu rõ bỏng mắt có biểu hiện như thế nào, nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường và sơ cứu đúng cách có thể giúp bảo vệ thị lực và hạn chế tối đa biến chứng lâu dài.

Khi có bất kỳ nghi ngờ nào về bỏng mắt, hãy coi đó là một cấp cứu và tìm đến cơ sở y tế chuyên khoa càng sớm càng tốt.