Người tiên phong trong ngành phẫu thuật khúc xạ Việt Nam

Trong gần ba thập kỷ cống hiến cho ngành nhãn khoa Việt Nam, PGS.TS.BS. Trần Hải Yến đã trở thành một trong những tên tuổi lớn, người đặt nền móng và dẫn dắt sự phát triển của phẫu thuật khúc xạ hiện đại tại nước ta. Với hơn 30.000 ca phẫu thuật khúc xạ thành công, bà không chỉ là bác sĩ, mà còn là người thầy, nhà nghiên cứu và nhà quản lý, góp phần thay đổi diện mạo ngành điều trị tật khúc xạ Việt Nam.

Con đường học vấn và khởi nghiệp trong ngành y

Hành trình y khoa của bác sĩ Trần Hải Yến bắt đầu từ năm 1980, khi bà được cử đi học tại trường Y Nhi Leningrad (Nga) – nay là Viện Hàn lâm Nhi khoa Quốc gia St. Petersburg, một trong những cơ sở đào tạo y khoa lâu đời và danh tiếng nhất của Nga. Sau khi tốt nghiệp năm 1990, bác sĩ trở về Việt Nam, chọn chuyên ngành Nhãn khoa và bắt đầu công tác tại Bệnh viện Mắt TP.HCM.

Trong quá trình làm việc, bà tiếp tục trau dồi kiến thức:

  • Thạc sĩ Nhãn khoa tại Đại học Y Dược TP.HCM (1998–2000).
  • Tiến sĩ Y khoa tại Đại học Y Dược TP.HCM (2006–2010).

Nền tảng học vấn vững chắc đã giúp bác sĩ Hải Yến nhanh chóng trở thành một trong những chuyên gia đầu ngành về phẫu thuật khúc xạ.

Người tiên phong trong phẫu thuật khúc xạ Việt Nam

Năm 2000, sau khóa đào tạo chuyên sâu về LASIK tại Singapore National Eye Center (SNEC), bác sĩ Hải Yến trở thành một trong những phẫu thuật viên LASIK đầu tiên tại Việt Nam. Không dừng lại ở đó, bà còn là người sáng lập Khoa Khúc xạ – Bệnh viện Mắt TP.HCM, đơn vị điều trị chuyên sâu tật khúc xạ đầu tiên trong cả nước.

Bên cạnh vai trò tiên phong trong LASIK, Femto-LASIK và SMILE, PGS.TS.BS. Trần Hải Yến còn là một trong những bác sĩ triển khai sớm phẫu thuật Phakic ICL tại khu vực phía Nam. Phương pháp này đã mở rộng cơ hội điều chỉnh thị lực cho những bệnh nhân cận thị nặng, giác mạc mỏng hoặc không đáp ứng các điều kiện an toàn để thực hiện phẫu thuật laser giác mạc.

Theo thông tin đăng tải trên Báo Thanh Niên, bác sĩ Trần Hải Yến thuộc nhóm chuyên gia tiên phong tại miền Nam triển khai thành công SMILE và ICL. Hai kỹ thuật này giúp mở ra thêm lựa chọn điều trị cho người có độ cận cao hoặc cấu trúc giác mạc không phù hợp với các kỹ thuật truyền thống. Bác sĩ được ghi nhận không chỉ nhờ kinh nghiệm qua hàng chục nghìn ca phẫu thuật khúc xạ mà còn bởi cách tiếp cận cá thể hóa, kết hợp kiến thức học thuật với dữ liệu khám thực tế để lựa chọn phương án cho từng người bệnh.

Tại Hai Yen Eye Care và Viện Nghiên cứu – Đào tạo Thị giác Hải Yến, bác sĩ tiếp tục tham gia đào tạo, chuyển giao kiến thức và chuẩn hóa quy trình từ khám, chỉ định đến theo dõi sau mổ. Theo thông tin từ Hai Yen Eye Care, Phakic ICL hiện là một trong những phương pháp phẫu thuật khúc xạ chuyên sâu do bác sĩ trực tiếp khám và phẫu thuật.

Nền tảng gần 30 năm phẫu thuật khúc xạ

Kinh nghiệm thực hiện Phakic ICL của bác sĩ Hải Yến được xây dựng trên nền tảng gần ba thập kỷ làm việc trong lĩnh vực phẫu thuật khúc xạ. Bà từng là Trưởng khoa Khúc xạ, Phó Giám đốc Bệnh viện Mắt TP.HCM và là người sáng lập đơn vị điều trị chuyên sâu về tật khúc xạ tại bệnh viện.

Từ đầu những năm 2000, bác sĩ đã tham gia đưa nhiều kỹ thuật mới vào thực hành tại Việt Nam, gồm laser dẫn đường mặt sóng, Epi-LASIK, PTK, Femto-LASIK và SMILE. Quá trình tiếp xúc với nhiều thế hệ công nghệ giúp bác sĩ hiểu rõ điểm mạnh, giới hạn và phạm vi chỉ định của từng phương pháp.

Điều này đặc biệt có ý nghĩa đối với Phakic ICL. Bác sĩ không chỉ đánh giá người bệnh có “mổ ICL được hay không” mà còn phải xác định liệu ICL có thực sự là lựa chọn phù hợp hơn so với SMILE, Femto-LASIK, laser bề mặt hoặc tiếp tục sử dụng kính. Khả năng so sánh nhiều phương pháp giúp hạn chế tình trạng lựa chọn phẫu thuật chỉ dựa trên độ cận hoặc mong muốn sử dụng một công nghệ nhất định.

Hai Yen Eye Care hiện triển khai đồng thời Phakic ICL, ReLEx SMILE và Femto-LASIK dưới sự phụ trách chuyên môn của bác sĩ Trần Hải Yến. Đơn vị công bố đã thực hiện thành công hơn 30.000 ca phẫu thuật khúc xạ bằng nhiều phương pháp. Tuy nhiên, đây là tổng số ca khúc xạ, không phải số ca Phakic ICL riêng của bác sĩ. Hiện chưa có nguồn chính thức công bố chính xác tổng số ca ICL mà PGS.TS.BS. Trần Hải Yến đã trực tiếp thực hiện.

Kinh nghiệm xử lý các trường hợp cận thị khó

Phakic ICL thường được biết đến như một giải pháp dành cho người cận thị cao hoặc không phù hợp với laser giác mạc. Tuy nhiên, chỉ định thực tế phức tạp hơn nhiều. Người có độ cận cao chưa chắc đủ điều kiện đặt ICL, trong khi một số người có độ cận không quá cao vẫn có thể được cân nhắc nếu việc lấy mô giác mạc bằng laser không phải lựa chọn tối ưu.

Với kinh nghiệm điều trị phổ rộng các tật khúc xạ, bác sĩ Hải Yến thường tiếp cận Phakic ICL trong mối liên hệ với toàn bộ cấu trúc và chức năng của mắt. Những trường hợp cần được đánh giá kỹ có thể bao gồm:

  • Cận thị hoặc loạn thị cao.
  • Giác mạc mỏng, không đủ mô dự trữ cho phẫu thuật laser.
  • Bản đồ giác mạc có dấu hiệu cần thận trọng.
  • Người từng bị từ chối phẫu thuật laser.
  • Tái cận sau một phẫu thuật khúc xạ trước đó.
  • Người có chất lượng phim nước mắt kém hoặc nguy cơ khô mắt.
  • Người có yêu cầu cao về chất lượng thị giác.
  • Mắt có cấu trúc khác biệt cần kế hoạch điều trị riêng.

Hai Yen Eye Care cũng giới thiệu Phakic ICL như một lựa chọn cho người cận quá cao, giác mạc mỏng hoặc không phù hợp với phẫu thuật laser. Tuy nhiên, các tình trạng như giác mạc chóp, rung giật nhãn cầu hay tái cận sau laser không tự động đồng nghĩa với việc có thể đặt ICL; mỗi trường hợp vẫn cần được bác sĩ khám và đánh giá riêng.

Đặt trọng tâm vào sàng lọc trước phẫu thuật

Theo định hướng chuyên môn của PGS.TS.BS. Trần Hải Yến, an toàn của Phakic ICL bắt đầu từ khâu khám tiền phẫu. Đây không phải phương pháp “mổ đại trà” theo một quy trình giống nhau cho mọi bệnh nhân. Trước khi chỉ định, bác sĩ phải thu thập đầy đủ dữ liệu để xác định mắt có đủ không gian và điều kiện sinh học để tiếp nhận thấu kính hay không.

Quá trình đánh giá thường bao gồm:

  • Đo khúc xạ khách quan và chủ quan.
  • Kiểm tra độ ổn định của độ cận, loạn thị.
  • Đánh giá bản đồ, độ dày và hình thái giác mạc.
  • Đo độ sâu tiền phòng và góc tiền phòng.
  • Đánh giá đường kính giác mạc.
  • Đếm mật độ tế bào nội mô giác mạc.
  • Đo nhãn áp.
  • Khám mống mắt và thủy tinh thể tự nhiên.
  • Khám võng mạc, đặc biệt ở người cận thị nặng.
  • Loại trừ viêm nhiễm và các bệnh mắt không phù hợp với phẫu thuật.

Người cận thị nặng có thể đồng thời tồn tại thoái hóa võng mạc ngoại vi, vết rách võng mạc hoặc nguy cơ bong võng mạc. Phakic ICL điều chỉnh độ khúc xạ nhưng không loại bỏ những nguy cơ bệnh lý liên quan đến chiều dài trục nhãn cầu. Vì vậy, việc khám đáy mắt và xử lý tổn thương võng mạc khi có chỉ định là một phần quan trọng trong kế hoạch điều trị.

Kinh nghiệm của bác sĩ được thể hiện không chỉ ở quyết định “nên mổ” mà còn ở khả năng nhận biết những trường hợp nên trì hoãn, cần điều trị bệnh mắt trước hoặc cần lựa chọn phương án khác.

Cá thể hóa thấu kính cho từng đôi mắt

Phakic ICL sử dụng một thấu kính nội nhãn được thiết kế theo thông số của từng mắt. Kính được đưa qua một đường rạch nhỏ, đặt phía sau mống mắt và phía trước thủy tinh thể tự nhiên. Do không lấy đi mô giác mạc, phương pháp bảo tồn hình dạng và tính toàn vẹn cơ sinh học của giác mạc.

Bác sĩ Hải Yến từng nhấn mạnh rằng ICL là loại kính mang tính cá thể hóa. Hai bệnh nhân có cùng độ cận chưa chắc sử dụng cùng một loại thấu kính; ngay cả hai mắt của một người có cùng độ cận vẫn có thể cần những thông số kính khác nhau do cấu trúc giải phẫu không hoàn toàn giống nhau.

Kế hoạch ICL không chỉ bao gồm công suất điều chỉnh cận thị. Nếu người bệnh có loạn thị đáng kể, bác sĩ có thể cân nhắc Toric ICL để điều chỉnh đồng thời cận và loạn. Khi đó, việc xác định đúng trục loạn thị và đặt kính đúng hướng có ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả thị giác. Do đó, kinh nghiệm ICL không chỉ nằm ở thao tác đặt kính mà còn bao gồm toàn bộ chuỗi quyết định từ đo đạc, lựa chọn công suất, chọn kích thước đến dự báo và kiểm tra vị trí thấu kính sau mổ.

Những đóng góp này đã góp phần đưa ngành phẫu thuật khúc xạ Việt Nam tiệm cận với các nước phát triển, mang lại chất lượng điều trị an toàn, hiệu quả cho hàng chục nghìn bệnh nhân.

Gần 25 năm gắn bó với Bệnh viện Mắt TP.HCM

Trong suốt thời gian công tác tại Bệnh viện Mắt TP.HCM, bác sĩ Hải Yến đã kinh qua nhiều vị trí quan trọng: từ Trưởng khoa Khúc xạ đến Phó Giám đốc bệnh viện. Đây là giai đoạn bà trực tiếp xây dựng nền móng, đào tạo đội ngũ và phát triển kỹ thuật, tạo nên thương hiệu cho phẫu thuật khúc xạ Việt Nam.

Sự nghiệp giảng dạy và đào tạo thế hệ kế thừa

Năm 2015, sau khi được phong hàm Phó Giáo sư, bác sĩ Hải Yến chuyển về Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch, đồng thời là giảng viên thỉnh giảng tại Đại học Y Dược TP.HCM. Với tâm huyết đào tạo, bà đã dành nhiều thời gian cho giảng dạy sau đại học, chuyển giao công nghệ và hỗ trợ chuyên môn cho các đơn vị nhãn khoa trên cả nước.

Bác sĩ còn là thành viên của nhiều tổ chức y khoa uy tín quốc tế:

  • Hội Nhãn khoa Hoa Kỳ (AAO).
  • Hội Phẫu thuật Khúc xạ & Đục thủy tinh thể Hoa Kỳ (ASCRS).
  • Ban chấp hành Hội Nhãn khoa Việt Nam.

Tham gia nhiều hội nghị quốc tế tại Mỹ, châu Âu và châu Á, bà không chỉ học hỏi mà còn giới thiệu hình ảnh, uy tín của ngành nhãn khoa Việt Nam ra thế giới.

Thành tựu và ghi nhận

Với những đóng góp không ngừng nghỉ, bác sĩ Trần Hải Yến đã được Nhà nước và giới chuyên môn ghi nhận:

  • Năm 2014: Được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Thầy thuốc Ưu tú.
  • Năm 2015: Được phong hàm Phó Giáo sư.

Đây là minh chứng cho sự tận tụy và tầm vóc lớn lao của bà trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe mắt cho cộng đồng.

Hai Yen Eye Care – hiện thực hóa tâm nguyện vì bệnh nhân

Năm 2015, bác sĩ sáng lập Hai Yen Eye Care với mong muốn xây dựng một môi trường chăm sóc thị lực an toàn, chất lượng hàng đầu. Đến năm 2019, bà tiếp tục thành lập Viện Nghiên cứu và Đào tạo Thị giác Hải Yến, nơi kết hợp giữa điều trị, nghiên cứu và đào tạo.

Trong hơn 5 năm qua, hàng ngàn bệnh nhân đã được điều trị thành công tại Hai Yen Eye Care, hài lòng không chỉ bởi kết quả mà còn bởi sự tận tâm và chất lượng dịch vụ.

Tầm nhìn và tâm huyết

Luôn giữ vững tâm niệm “chất lượng điều trị và sự an toàn của bệnh nhân là hàng đầu”, PGS.TS.BS. Trần Hải Yến không ngừng nỗ lực hoàn thiện chuyên môn, ứng dụng công nghệ mới và xây dựng đội ngũ kế thừa. Bà không chỉ mang lại niềm vui và ánh sáng cho bệnh nhân, mà còn góp phần đưa ngành nhãn khoa Việt Nam hội nhập với thế giới.

Với gần 30 năm cống hiến, PGS.TS.BS. Trần Hải Yến xứng đáng được ghi nhận như một trong những người tiên phong của phẫu thuật khúc xạ Việt Nam, một bác sĩ – nhà giáo – nhà lãnh đạo luôn tận tâm vì sự nghiệp chăm sóc đôi mắt sáng khỏe cho cộng đồng.