Ánh sáng xanh có ở đâu? Ảnh hưởng như thế nào đến mắt?

Ánh sáng xanh là gì?

Ánh sáng xanh có ở đâu? Ảnh hưởng như thế nào đến mắt?

Ánh sáng có bước sóng nhỏ hơn 380 nm không thể được mắt người nhìn thấy. Tuy nhiên, các bước sóng trong khoảng từ 300 đến 400 nm vẫn có thể xuyên qua giác mạc và bị đồng tử hoặc mống mắt hấp thụ. Trong đó, ánh sáng xanh có bước sóng từ 415 nm đến 455 nm (ánh sáng xanh năng lượng cao, bước sóng ngắn) được xem là có hại nhất và có liên quan trực tiếp đến tổn thương ánh sáng đối với mắt.

Về mặt phân loại, ánh sáng xanh được chia thành hai nhóm chính:

• Ánh sáng xanh tím: có năng lượng cao nhất, được xem là nhóm có nguy cơ gây hại lớn cho mắt nếu tiếp xúc kéo dài.
• Ánh sáng xanh lam: có vai trò nhất định trong việc điều hòa nhịp sinh học và duy trì sự tỉnh táo của cơ thể.

Trong cuộc sống hiện đại, con người tiếp xúc với ánh sáng xanh nhiều hơn bao giờ hết, đặc biệt là từ các thiết bị kỹ thuật số sử dụng hằng ngày.

Tổng quan về tác động của ánh sáng xanh

Khi ánh sáng xanh năng lượng cao chiếu trực tiếp vào mắt, nó có thể xuyên qua giác mạc và thủy tinh thể để đi đến võng mạc, từ đó gây ra các bệnh lý như khô mắt, đục thủy tinh thể và thoái hóa điểm vàng liên quan đến tuổi tác. Việc ánh sáng đi thẳng qua các môi trường trong suốt của mắt và tác động trực tiếp lên võng mạc có thể dẫn đến tổn thương võng mạc do phản ứng quang hóa không thể hồi phục. Do những yếu tố này, tiếp xúc kéo dài với ánh sáng xanh có thể làm tăng nhanh tình trạng mỏi mắt và góp phần gây cận thị.

Ánh sáng xanh còn có khả năng kích thích não bộ, làm giảm sự tiết hormone melatonin và tăng sản xuất hormone tuyến thượng thận, từ đó ảnh hưởng đến sự cân bằng nội tiết và tác động trực tiếp đến chất lượng giấc ngủ. Điều này có thể làm giảm hoạt động của hệ thần kinh phó giao cảm và giảm tiết nước mắt, góp phần dẫn đến khô mắt.

Tương tự, các rối loạn giấc ngủ do ánh sáng xanh cũng có thể bị ảnh hưởng bởi quá trình lão hóa (vàng hóa) của thủy tinh thể, khiến lượng ánh sáng xanh truyền đến võng mạc giảm đi.

Ánh sáng xanh có ở đâu?

Ánh sáng xanh có ở đâu?

1. Nguồn ánh sáng xanh tự nhiên

Nguồn ánh sáng xanh tự nhiên lớn nhất chính là mặt trời. Ánh sáng xanh từ mặt trời đóng vai trò quan trọng trong việc:

• Duy trì sự tỉnh táo và tập trung
• Điều chỉnh đồng hồ sinh học
• Cải thiện tâm trạng và hiệu suất làm việc vào ban ngày

Khi tiếp xúc với ánh sáng xanh tự nhiên vào ban ngày, cơ thể sẽ được “đánh thức” đúng nhịp sinh học, giúp tinh thần minh mẫn hơn.

2. Nguồn ánh sáng xanh nhân tạo

Ánh sáng xanh nhân tạo phát ra từ nhiều thiết bị trong đời sống hiện đại, bao gồm:

• Đèn LED và đèn huỳnh quang phát ra khoảng 20–25% ánh sáng xanh
• Màn hình điện tử (điện thoại, máy tính, tivi, tablet) có thể phát ra tới 30–35% ánh sáng xanh
• Thiết bị chiếu sáng trong nhà và văn phòng

Điều đáng lưu ý là dù cường độ ánh sáng xanh từ các thiết bị này thấp hơn ánh sáng mặt trời, nhưng khoảng cách rất gần với mắt và thời gian sử dụng kéo dài khiến nguy cơ ảnh hưởng đến thị lực tăng lên đáng kể.

Một số bước sóng ánh sáng xanh phổ biến từ thiết bị điện tử:

• Điện thoại thông minh: ~455 nm
• Máy tính, laptop, tivi: ~450 nm
• Đèn bàn LED: ~435 nm

Tất cả đều nằm trong dải ánh sáng xanh có khả năng gây hại nếu không được kiểm soát hợp lý.

Giải pháp giúp giảm tác động có hại của ánh sáng xanh

Giải pháp giúp giảm tác động có hại của ánh sáng xanh

Để bảo vệ mắt trước ánh sáng xanh trong cuộc sống hiện đại, bạn có thể áp dụng các biện pháp sau:

• Nghỉ ngơi mắt định kỳ, áp dụng quy tắc 20–20–20
• Hạn chế sử dụng thiết bị điện tử liên tục trong thời gian dài
• Giữ khoảng cách phù hợp giữa mắt và màn hình
• Sử dụng chế độ lọc ánh sáng xanh hoặc điều chỉnh ánh sáng màn hình
• Cân nhắc sử dụng kính lọc ánh sáng xanh theo tư vấn của bác sĩ
• Nhỏ mắt để duy trì độ ẩm và giảm khô mắt
• Bổ sung vitamin tốt cho mắt như A, C, E, B6, B12, B9
• Khám mắt định kỳ ít nhất 2 lần mỗi năm

Trong các điều kiện có sử dụng kính chặn ánh sáng xanh hoặc không tiếp xúc với ánh sáng xanh, hiệu quả giấc ngủ được cải thiện rõ rệt, thể hiện qua tăng hiệu suất giấc ngủ và giảm thời gian đi vào giấc ngủ. Tuy nhiên, trong một số nghiên cứu, việc sử dụng thiết bị điện tử không cho thấy ảnh hưởng tiêu cực đáng kể đến các đặc điểm của giấc ngủ.

Ánh sáng xanh không hoàn toàn có hại, nhưng việc tiếp xúc không kiểm soát trong thời gian dài, đặc biệt từ các thiết bị điện tử, có thể gây ra nhiều vấn đề nghiêm trọng cho mắt và sức khỏe tổng thể. Hiểu rõ ánh sáng xanh là gì, nó đến từ đâu và ảnh hưởng như thế nào sẽ giúp bạn chủ động bảo vệ đôi mắt trong kỷ nguyên số