Rách giác mạc có nguy hiểm không?

Mắt là cơ quan rất nhạy cảm, trong đó giác mạc đóng vai trò đặc biệt quan trọng nhưng lại dễ bị tổn thương. Rách giác mạc là một tình trạng không hiếm gặp trong sinh hoạt hằng ngày, có thể xảy ra do tai nạn lao động, chấn thương thể thao, dị vật bay vào mắt hoặc thậm chí chỉ từ thói quen dụi mắt mạnh. Nhiều người thường chủ quan vì nghĩ rằng đó chỉ là trầy xước nhẹ, tuy nhiên trên thực tế, rách giác mạc có thể gây hậu quả nghiêm trọng nếu không được phát hiện và xử lý đúng cách.

Giác mạc là gì?

Vị trí giác mạc trong mắt

Giác mạc là lớp mô trong suốt nằm ở phía trước cùng của nhãn cầu, che phủ mống mắt và đồng tử. Có thể hình dung giác mạc giống như “mặt kính” của máy ảnh, giữ vai trò tiếp nhận và điều hướng ánh sáng đi vào bên trong mắt. Nhờ giác mạc trong suốt và có hình dạng cong phù hợp, ánh sáng được hội tụ chính xác lên võng mạc, giúp chúng ta nhìn rõ hình ảnh.

Một đặc điểm quan trọng của giác mạc là không có mạch máu, nhưng lại chứa rất nhiều đầu dây thần kinh cảm giác. Vì vậy, dù tổn thương rất nhỏ, người bệnh vẫn cảm thấy đau, cộm hoặc xốn rõ rệt.

Cấu trúc của giác mạc

Về mặt giải phẫu, giác mạc gồm 5 lớp chính, xếp từ ngoài vào trong:

• Biểu mô giác mạc: lớp ngoài cùng, có nhiệm vụ bảo vệ mắt khỏi vi khuẩn, bụi bẩn và tác nhân bên ngoài. Lớp này có khả năng tái tạo nhanh nếu tổn thương nông.
• Màng Bowman: lớp mỏng nhưng chắc, giúp nâng đỡ cấu trúc giác mạc.
• Nhu mô giác mạc: chiếm khoảng 90% độ dày giác mạc, quyết định độ trong suốt và độ bền cơ học.
• Màng Descemet: lớp đàn hồi, giúp duy trì hình dạng giác mạc.
• Nội mô giác mạc: lớp trong cùng, có chức năng điều hòa lượng nước trong giác mạc để giữ giác mạc luôn trong suốt.

Độ dày giác mạc trung bình chỉ khoảng 0,5–0,6 mm ở trung tâm và 0,7–1 mm ở vùng rìa, vì vậy chỉ một tác động mạnh cũng có thể gây rách.

Đặc biệt, ở những người giác mạc mỏng bẩm sinh, từng phẫu thuật mắt, bị khô mắt kéo dài hoặc thường xuyên đeo kính áp tròng không đúng cách, khả năng chịu lực của giác mạc càng giảm.

Chức năng của giác mạc

Chức năng của giác mạc

Giác mạc đảm nhiệm ba chức năng quan trọng:

• Khúc xạ ánh sáng: đóng góp phần lớn công suất khúc xạ của mắt, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng thị lực.
• Bảo vệ nhãn cầu: là hàng rào đầu tiên ngăn vi khuẩn, dị vật xâm nhập vào mắt.
• Duy trì thị lực rõ nét: giác mạc trong suốt giúp hình ảnh không bị mờ, méo.

Khi giác mạc bị tổn thương, cả ba chức năng này đều có thể bị ảnh hưởng.

Rách giác mạc là gì?

Rách giác mạc là tình trạng lớp mô giác mạc bị tổn thương do trầy xước, nứt hoặc rách sâu. Tùy mức độ, tổn thương có thể chỉ nằm ở lớp biểu mô hoặc lan xuống các lớp sâu hơn.

Người bị rách giác mạc thường có các triệu chứng như:

• Đau rát, cộm xốn trong mắt
• Mắt đỏ, chảy nước mắt liên tục
• Nhạy cảm với ánh sáng
• Nhìn mờ, giảm thị lực
• Cảm giác như có dị vật trong mắt

Rách giác mạc có nguy hiểm không?

Rách giác mạc có nguy hiểm không?

Mức độ nguy hiểm của rách giác mạc phụ thuộc vào độ sâu, vị trí và nguyên nhân gây rách.

Rách giác mạc nhẹ
Nếu tổn thương chỉ nằm ở lớp biểu mô, giác mạc có khả năng tự lành sau vài ngày. Bác sĩ thường chỉ định thuốc nhỏ mắt kháng sinh, thuốc bôi bảo vệ giác mạc và theo dõi sát.

Rách giác mạc sâu
Khi vết rách lan đến nhu mô hoặc xuyên toàn bộ giác mạc, nguy cơ biến chứng tăng cao. Người bệnh có thể gặp các tình trạng như:

• Nhiễm trùng nội nhãn
• Thoát dịch trong mắt, gây xẹp nhãn cầu
• Hình thành sẹo giác mạc làm giảm thị lực vĩnh viễn
• Tăng nguy cơ mù lòa nếu không điều trị kịp thời

Đáng chú ý, rách giác mạc không thể tự phát hiện bằng mắt thường. Việc tự chẩn đoán tại nhà rất dễ dẫn đến xử lý sai, khiến tình trạng nặng hơn.

Nguyên nhân thường gặp gây rách giác mạc

Một số nguyên nhân phổ biến bao gồm:

• Dị vật bay vào mắt như cát, kim loại, mảnh gỗ
• Tai nạn lao động hoặc thể thao
• Dụi mắt mạnh, đặc biệt khi mắt đang khô hoặc cộm
• Đeo kính áp tròng sai cách, quá thời gian
• Va chạm mạnh vùng mắt

Cách xử lý khi nghi ngờ rách giác mạc

Nếu nghi ngờ bị rách giác mạc, người bệnh cần lưu ý:

• Che chắn mắt nhẹ nhàng, tránh ánh sáng mạnh
• Không dụi mắt, không ấn vào nhãn cầu
• Không tự ý nhỏ thuốc kháng sinh hay thuốc nhỏ mắt khác
• Không đeo kính áp tròng
• Đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa Mắt để được thăm khám

Tại bệnh viện, bác sĩ sẽ sử dụng các phương tiện chuyên dụng như đèn khe, thuốc nhuộm huỳnh quang để đánh giá chính xác mức độ tổn thương giác mạc.

Phương pháp điều trị rách giác mạc

Tùy mức độ, bác sĩ có thể chỉ định:

• Điều trị nội khoa bằng thuốc nhỏ mắt kháng sinh, chống viêm, bảo vệ giác mạc
• Khâu giác mạc nếu vết rách sâu hoặc có nguy cơ thủng
• Ghép giác mạc trong trường hợp tổn thương nặng, sẹo giác mạc ảnh hưởng nghiêm trọng đến thị lực

Việc điều trị càng sớm thì khả năng phục hồi thị lực càng cao.

Cách phòng ngừa rách giác mạc

Để hạn chế nguy cơ rách giác mạc, bạn nên:

• Đeo kính bảo hộ khi lao động hoặc chơi thể thao
• Tránh dụi mắt mạnh, đặc biệt khi mắt đang khô hoặc mỏi
• Sử dụng kính áp tròng đúng cách, đúng thời gian
• Giữ vệ sinh tay và mắt
• Khám mắt định kỳ để phát hiện sớm các bất thường

Rách giác mạc là tổn thương tưởng chừng đơn giản nhưng có thể gây hậu quả nghiêm trọng nếu chủ quan. Hiểu rõ cấu trúc, chức năng của giác mạc và biết cách xử trí đúng khi gặp chấn thương mắt là yếu tố quan trọng giúp bảo vệ thị lực lâu dài. Khi mắt có dấu hiệu đau, đỏ, chảy nước mắt nhiều hoặc nhìn mờ sau chấn thương, hãy đến ngay cơ sở chuyên khoa Mắt để được kiểm tra và điều trị kịp thời.